Benjamin Glorieux

Hartelijk welkom op Klarafestival!

Festival van Vlaanderen Brussel, Klara en onze partners zijn verheugd jullie opnieuw te begroeten. “I believe audiences aren’t just listening. They are actively contributing”, tekent festivalartiest Barbara Hannigan op in een interview. Concerten zijn een wisselwerking tussen publiek, kunstenaars en wie voor of achter de schermen bijdraagt tot die magische momenten. Samen ‘worden’ we muziek. Become Music!

Hannigan is als dirigent en sopraan een wereldwijde referentie. Bij haar wordt klassieke muziek een hedendaagse en unieke belevenis. Dat inspireert Klarafestival als grootste omroepfestival van het land. Haar veelzijdige talent en dat van vele Belgische en internationale artiesten die met muzikale verhalen heden en verleden verbinden, brengen u ongetwijfeld in vervoering.

Klarafestival opent wervelend met Hannigan als dirigent van het London Symphony Orchestra. Daarna hoor en zie je haar met jonge musici uit haar mentorschapproject Equilibrium Young Artists. In maar liefst 25 concerten presenteren we toptalent als Les Talens Lyriques, het City of Birmingham Symphony Orchestra met Mirga Gražinytė-Tyla en Vilde Frang of het St. Louis Symphony Orchestra met Víkingur Ólafsson. Klarafestival koestert daarenboven de creatie. Het filmconcert Reich/Richter als symbiose van Gerhard Richters schilderijen en de muziek van Steve Reich, de muziektheaterproductie Prey van theatermaker Kris Verdonck met een compositie van Annelies Van Parys, of Benjamin Glorieuxs bijzondere project rond de cellosuites van Bach zullen u verrassen!

Deze en alle andere concerten zijn mogelijk dankzij de samenwerking met onze culturele partners: Bozar, Flagey, Kaaitheater, Théâtre Varia, Muntpunt, Concertgebouw Brugge en De Singel. Dank ook aan onze private partners KPMG, Proximus, Brouwerij Omer Vander Ghinste, Belfius, Interparking en de spelers van de Nationale Loterij. We zijn erkentelijk voor de steun van de Vlaamse Gemeenschap en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. En tot slot dank aan Klara en VRT: geen omroepfestival zonder die gewaardeerde samenwerking.

Joost Fonteyne

Intendant Klarafestival

Weg van Bach - Een interview met Benjamin Glorieux en Emilie Lauwers

Cellist Benjamin Glorieux brengt op 11 maart 2023 tijdens Klarafestival de integrale cellosuites van J.S. Bach. In december 2022 trad hij daarom letterlijk in Bachs voetsporen: met zijn cello op de rug legde Benjamin dezelfde weg af die Bach 300 jaar geleden volgde, van Arnstadt naar Lübeck, waar hij zijn grote held Buxtehude hoorde spelen. Kunstenares Emilie Lauwers vertaalde Benjamins reiservaringen naar een visuele installatie, een “antichambre” waarin het publiek op een nieuwe manier de zes cellosuites ontdekt. Dramaturge Lalina Goddard sprak met Benjamin en Emilie over weg zijn en thuiskomen, en hoe beide soms hetzelfde zijn.

De afgelopen jaren heb je de cellosuites van Bach steeds vanuit een andere hoek benaderd: elektrisch of op darmsnaren, met surround sound of improvisatie… De suites blijven je fascineren.

Benjamin: Ik herinner me van kinds af aan al de mythische aura die rond die cellosuites hangt: het is het summum, de berg die ieder volwaardig cellist moet beklimmen. Die eerste noten kan nochtans iedereen spelen en die eenvoud heeft me altijd gefascineerd. Ik krijg er de kriebels van als mensen beweren dat je zeker niet te vroeg aan Bach mag beginnen. Je bent nooit te jong om Bach te spelen, de cellosuites zijn dan ook bedoeld als een leerstuk. Over de jaren heen wordt die muziek een deel van je leven, ze groeit met je mee. Je ontdekt er alsmaar nieuwe lagen in, je probeert vanalles uit. Maar wat je ook doet: ze blijft overeind.

Hoe kwam je erop om je deze keer te laten inspireren door een wandeltocht die Bach honderden jaren geleden maakte?

Benjamin: Het begon als een bevlieging. Ik las over die dagenlange wandeling van Bach en dat riep een herinnering op van lang geleden. Voor mijn achtste verjaardag wilde ik een wandeltocht maken. Je weet wel, zoals in de Jommeke-strips, met een knapzak de wijde wereld in. Uiteindelijk hadden mijn ouders het zo geregeld dat ik te voet naar mijn tante mocht en meteen naar huis moest bellen toen ik daar aankwam. Echt, al het plezier was er af. Ik wilde gewoon weg! 30 jaar later dacht ik: nu kan het. Nu kan ik eindelijk weg. Pas later werd het me duidelijk dat het ook mijn kijk op Bachs muziek zou kunnen veranderen. En pas tijdens de tocht besefte ik nog iets anders: helemaal weg zijn, dat kan niet. Je blijft verbonden met jezelf en met je omgeving. Volledig weg zijn heeft ook geen zin. Het heeft geen zin om jezelf terug te trekken, je moet het leven vastpakken.

Hoe was het voor jou om die reis thuis mee te volgen, Emilie? 

Emilie: Hoewel ik wist dat Benjamin de tocht alleen moest maken, wilde ik toch ergens met hem verbonden blijven. Ik wilde zijn reis op een bepaalde manier ook markeren. “Wat kan mijn rol zijn als diegene die thuisblijft?”, vroeg ik me af. We hadden het veel over dingen meebrengen, maar het leek me ook fijn om iets achter te laten, een spoor. Ik heb daarom Benjamins gps-routes uitgeprint en die wegen op lappen genaaid. Voor iedere dag naaide ik één lap. Die lappen stopte ik in een doosje, dat ik meegaf op de dag van zijn vertrek.

Benjamin: Het was maf toen je mij die lappendeken gaf, alsof de reis er al lag, nog voor ik hem had afgelegd. Plots was de tocht letterlijk tastbaar geworden. Ik denk dat ik je daarom contacteerde, om die ervaring van het wandelen naar buiten te brengen, te veruitwendigen.

Emilie: Toen Benjamin me voor het eerst opbelde, wist ik meteen dat ik dit wilde doen. Aandacht hebben en openstaan, dingen observeren en koesteren: daar ben ik zelf ook veel mee bezig. Voor mij zijn het niet alleen mijn voeten, maar ook mijn handen waarmee ik even weg ben van de wereld. Ik ga steeds op zoek naar iets anders dat mij bezighoudt op een mechanische manier: houtsnijden, borduren, weven... Net zoals met wandelen hou je je lichaam bezig waardoor je geest de ruimte krijgt om weg te zijn, en op die manier juist bij jezelf te komen.

Toen we de eerste keren over dit project spraken, samen met Joost Fonteyne (intendant van Klarafestival, red.), was het duidelijk dat jullie het proces zoveel mogelijk wilden openlaten. Waarom was dat zo belangrijk voor jullie?

Emilie: We zijn als maatschappij zo ingesteld op de maakbaarheid van alles dat we ons ook constant verantwoordelijk voelen voor hoe alles loopt. Deze tocht stond voor mij symbool voor het tegenovergestelde daarvan: het laten gebeuren van het leven, achteraf terugblikken en de punten verbinden. Meer dan ooit was de zin “it is not the destination, it’s the journey” relevant. Maar ik wou de ervaringen na afloop dan wel met veel zorg bewaren in een doosje.

Waar staan jullie nu in het proces?

Emilie: Momenteel zijn we aan het bouwen, samen met David Carney van de Vonkfabrik. Het worden zes zeshoekige modules en elke module staat voor een suite. Benjamin heeft een keer alle suites voor mij doorgespeeld, en terwijl hij al spelend vertelde over hoe de muziek aanvoelde, schreef ik alles op. Vanzelf tekende er zich een soort van scenario uit van een personage die we zes dagen volgen. Op die manier wordt elke module één suite, één karakter, één dag uit de reis van ons personage. Een soort visuele partituur van de muziek, aangevuld met Benjamins persoonlijke reiservaringen.

Benjamin: Met Emilie heb ik het gevoel dat we de suites op een microstructuur bekijken. Mijn vraag aan Klaas Verpoest, die het concert van videoprojecties voorziet, was of we de suites op een architecturale manier kunnen vormgeven. Klaas kwam toen met het idee om 3D-scans te maken. Dus trokken we samen opnieuw naar Thüringen om er een oude eik te scannen. De idee is nu dat het concert een verklanking wordt van het landschap. Terwijl wat ik met Emilie doe, dat is de binnenkant. Mijn hoofd.

Speel je de cellosuites nu anders dan vóór de reis, Benjamin? 

Benjamin: Iedere keer nadat ik een dag gewandeld had, speelde ik in mijn hotelkamer één suite door. Dat was ongelofelijk. Het voelde alsof ik in de grond getrokken werd. Wanneer ik de suites voordien speelde, deed ik dat erg vrij: in mijn hoofd was alles mogelijk. Ik denk dat ik daarom op zoek ging naar een kader. Ik was erg benieuwd naar hoe het wandelen het ritme van de muziek kon beïnvloeden. Daarmee legde ik mezelf een restrictie op, maar juist binnen die restrictie vond ik een enorme vrijheid. Behalve die “groove” was ik ook nieuwsgierig naar het veranderende landschap en de mensen die, zo stel ik me dat voor, toch nog gelijkenissen vertonen met die uit Bachs tijd. De norse blikken in Türingen die opener worden wanneer je naar het noorden trekt. Ik kan me ook zo goed voorstellen dat Bach naar Lübeck wilde: als je van het kleine boerendorp Arnstadt komt, moet Lübeck aangevoeld hebben als New York! Het ritme van het wandelen begint nu alweer weg te ebben. Ik speel daarom elke dag Bach en probeer me daarbij zo goed als mogelijk mijn passen voor de geest te halen: links, rechts, links, rechts...

Je vertelde aan het begin van ons gesprek, Benjamin, dat je tijdens de tocht iets besefte, namelijk dat weg zijn van de wereld helemaal niet kan, en ook geen zin heeft.

Benjamin: Op de vierde dag vroeg ik me af of ik er wel alles uithaalde. Ik besefte dat ik me veel meer moest openstellen voor mijn omgeving, voor de ander. Toen dacht ik: misschien moet ik wel naar de mensen gaan. Zo ontmoette ik Dorothea op haar langlaufstokken in de sneeuw, die dezelfde naam draagt als een van de dochters van Bach, en zelf een dochter heeft die cellist is. Of de dag nadien, toen ik in het water viel en Michaël me gered heeft, omdat mijn verhaal hem deed denken aan zijn vader. Hoe je in het leven staat, hoe je contact maakt, dat bepaalt alles.

Emilie: Het mooie is ook dat we vóór de reis opmerkten dat er tussen de derde en vierde suite iets gebeurt. Een verandering in het landschap, een verschuiving van perspectief.

Benjamin: Van binnen naar buiten.

Emilie: Ja, en dat jij je dan ook werkelijk op de vierde dag afvraagt of je wel genoeg contact maakt met de buitenwereld. Het gaat ook om de kleine, menselijke schaal tegenover die immense, wereldberoemde suites.

Benjamin: Dat is waar. Je zou als cellist het liefst van al verdwijnen. Je bent zo’n klein puntje in het landschap van die suites. Absoluut. Met mijn cellokistje in de wereld: sjok, sjok, sjok…

Interview opgetekend door Lalina Goddard

Benjamin Glorieux

Benjamin Glorieux is cellist, componist en dirigent. Hij beweegt zich sinds zijn afstuderen in Gent, Brussel, de Chapelle en Keulen doorheen verschillende muziekdomeinen. Van authentiek oud tot experimenteel nieuw schakelt hij vlot van darmsnaren naar koordirectie, arrangementen of soleren. Benjamin smeedt onophoudelijk nieuwe contacten met musici uit verschillende werelden en landen en wordt vaak aangezocht door festivals of concerthuizen voor unieke in situ-creaties. Benjamin is laureaat van de Belgische Stichting Roeping en was Beste Jonge Belofte van De Klara's.

Emilie Lauwers

Emilie Lauwers is Grafisch Vormgever van opleiding. Ze stelt zich op als een vertaler, die een gegeven inhoud visualiseert op een intuïtieve, maar sterk gestructureerde manier. Het liefste vertelt ze persoonlijke verhalen, zoals in de installatie voor 'Verdwijntijd'. Sinds 2018 is ze de vaste vormgever van Lunalia. Ze illustreerde boeken, albums en concerten en publiceerde haar gravures in het boek 'Sketchbook'. Ze tekende decors en kostuums voor onder meer Vox Luminis, L’Opéra du Rhin, OBV en De Munt. Sinds 2020 geeft ze les aan het RITCS.

Klaas Verpoest

Klaas Verpoest is als videokunstenaar en performer actief in tal van multimodale hedendaagse uitvoeringen waar de combinatie-confrontatie van meerdere media op geïmproviseerde wijze de basis vormt. Dit resulteert sinds 2006 in eigenzinnige realisaties met geschreven hedendaagse klassieke muziek. Daarin is Klaas niet op zoek naar een concrete visuele vertaling van de compositie, maar transformeert deze tot een uniek generatief abstract scènebeeld, dat gezien mag worden als een eigenzinnig visueel antwoord op de interpretatie van de compositie. 

Johan van Mol

Johan van Mol studeerde productontwikkeling en wierp zich snel op de toen opkomende digitale wereld. Naast zijn loopbaan in de digitale en creatieve sector, verdiept Johan zich in de relatie tussen tussen interactieve media, creativiteit en technologie. Johan richtte ook een indie muzieklabel op – Buckminster Records – om jonge bands te ondersteunen in hun eerste stappen in de muziekwereld. In de voorstelling Weg van Bach exploreert Johan, samen met Klaas Verpoest, de grenzen van generatieve artificiële intelligentie in de videoprojecties.

18:00 - 18:20

Klarafestival LOUNGE (Engels)

interview met Benjamin Glorieux

gratis expo in bozar

Herbeleef de ervaringen van Benjamin in een speciaal ingerichte antichambre door kunstenares Emilie Lauwers. Je kan de expo gratis bezoeken tussen 10 en 26 maart 2023, in de Raadskamer in Bozar.