Lennart Heyndels Quartet

Hartelijk welkom op Klarafestival!

Festival van Vlaanderen Brussel, Klara en onze partners zijn verheugd jullie opnieuw te begroeten. “I believe audiences aren’t just listening. They are actively contributing”, tekent festivalartiest Barbara Hannigan op in een interview. Concerten zijn een wisselwerking tussen publiek, kunstenaars en wie voor of achter de schermen bijdraagt tot die magische momenten. Samen ‘worden’ we muziek. Become Music!

Hannigan is als dirigent en sopraan een wereldwijde referentie. Bij haar wordt klassieke muziek een hedendaagse en unieke belevenis. Dat inspireert Klarafestival als grootste omroepfestival van het land. Haar veelzijdige talent en dat van vele Belgische en internationale artiesten die met muzikale verhalen heden en verleden verbinden, brengen u ongetwijfeld in vervoering.

Klarafestival opent wervelend met Hannigan als dirigent van het London Symphony Orchestra. Daarna hoor en zie je haar met jonge musici uit haar mentorschapproject Equilibrium Young Artists. In maar liefst 25 concerten presenteren we toptalent als Les Talens Lyriques, het City of Birmingham Symphony Orchestra met Mirga Gražinytė-Tyla en Vilde Frang of het St. Louis Symphony Orchestra met Víkingur Ólafsson. Klarafestival koestert daarenboven de creatie. Het filmconcert Reich/Richter als symbiose van Gerhard Richters schilderijen en de muziek van Steve Reich, de creatie Counterforces van componist Frederik Croene op tekst van dichter Dominique de Groen of de muziektheaterproductie Prey van theatermaker Kris Verdonck met een compositie van Annelies Van Parys zullen u verrassen!

Deze en alle andere concerten zijn mogelijk dankzij de samenwerking met onze culturele partners: Bozar, Flagey, Kaaitheater, Théâtre Varia, Muntpunt, Concertgebouw Brugge en De Singel. Dank ook aan onze private partners KPMG, Proximus, Brouwerij Omer Vander Ghinste, Belfius, Interparking en de spelers van de Nationale Loterij. We zijn erkentelijk voor de steun van de Vlaamse Gemeenschap en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. En tot slot dank aan Klara en VRT: geen omroepfestival zonder die gewaardeerde samenwerking.

Joost Fonteyne

Intendant Klarafestival

Codex Au Soleil : Middeleeuwse Ars Subtilior door hedendaagse jazzartiesten. 

Een gesprek met Lennart Heyndels.

Hedendaagse jazzartiesten die eeuwenoude muziek herinterpreteren: vanwaar het idee?

Ik ben al lange tijd gefascineerd door de muziek van de Ars Subtilior en speelde al een tijdje met het idee om hier iets mee te doen. Het leek me een zeer interessante uitdaging om dit repertoire aan te pakken met een groep jazzmuzikanten en te zien wat hieruit zou ontstaan. De meeste van onze hedendaagse muziek is harmonisch en melodisch gebaseerd op klassieke muziek. Door verder terug te gaan in de tijd krijg je te maken met een heel andere soort van muzikale materie, hetgeen deze muziek extra bijzonder maakt.

De ‘Ars subtilior’ is een muzikale stroming die ontstond aan het eind van de 14de eeuw en waarbij het experiment centraal stond. Waarom is het experimentele luik zo belangrijk in je werk?

Experiment is voor mij inherent aan het muzikant-zijn. Ik hou van het onverwachte en van het uit context halen van bepaalde muzikale idiomen. Voor mij draait experimentele muziek om het spelen met verwachtingspatronen en het bedenken en maken van iets wat je nog niet gehoord hebt. Niet uit een soort van anarchie of de behoefte om vernieuwend te zijn, maar uit het enthousiasme van 'wat als … ?'. Wat als we polyfone middeleeuwse muziek combineren met hedendaagse improvisatie en elektronica?

Veel van de Ars Subtilior-muziek is op eenzelfde speelse manier heel experimenteel. Je voelt aan alles dat die componisten probeerden los te breken uit een vast kader en de limieten opzochten van bijvoorbeeld het notatiesysteem van toen, door onder andere gebruik te maken van verschillende kleuren om verschillende ritmische modulaties te noteren, of door partituren te maken in de vorm van een hart.

Oorspronkelijk werden Ars Subtilior-werken geschreven voor stemmen, maar hier gebruiken jullie enkel instrumenten om de muziek te brengen. Wat is de reden daarvoor?

Wat je met stemmen hebt, is dat ze direct heel veel aandacht naar zich toetrekken, aangezien de stem zo'n puur instrument is, een instrument dat iedereen heeft bovendien! Terwijl de Ars Subtilior heel ambigu is en meer focust op het collectief dan op het individu. Er is dan ook vaak geen eenduidige melodie. In plaats daarvan heb je een soort van polyfoon vlechtwerk waarin de verschillende melodieën door elkaar vloeien, wat maakt dat het soms wat klinkt als minimalistische muziek of ambient. Het klinkt op een manier heel statisch, maar er zit constant verandering in. Het leek me dan ook interessant om deze muziek puur instrumentaal te vertolken om die kant ervan te benadrukken.

Hoe werd het kwartet rond dit project samengesteld?

De drie muzikanten die ik voor dit project heb gevraagd zijn allemaal muzikanten die mij enorm inspireren. Het zijn muzikanten die evengoed overweg kunnen met complexe geschreven muziek als vrije improvisatie. Joachim Badenhorst is iemand die ik al lang eens wou vragen voor een project, omdat hij zo'n inspirerende muzikant is en ik hem al lang volg. Voor dit concert wordt hij vervangen door Sam Comerford. Het is niet gemakkelijk om Joachim te vervangen, maar Sam is zo'n geweldige muzikant. Hij koppelt een waanzinnige beheersing van zijn instrument aan een uiterst smaakvolle muzikale sensibiliteit en is daarmee ook de geknipte persoon om ons te vervolledigen tijdens Klarafestival. Met George speel ik samen in het Kaja Draksler Octet en hij is in staat om letterlijk eender welke soort muziek smaakvol te spelen. Het was voor mij ook belangrijk om drums toe te voegen. Oorspronkelijk zitten er geen percussieve instrumenten in de Ars Subtilior, hoewel die ritmisch soms zeer complex is. Stijn is iemand die zowel die polyritmische kwaliteiten als de klanktexturen kan benadrukken.

Hoe is het creatieproces verlopen?

We hebben gedurende twee residentieperiodes in DE SINGEL aan dit programma gewerkt en veel verschillende dingen uitgeprobeerd. Ik had veel materiaal meegenomen waaronder partituren uit de Chantilly Codex, arrangementen gebaseerd op delen uit die composities en eigen composities geïnspireerd door die muziek. Samen met de inbreng van alle muzikanten hebben we gaandeweg een soort klankuniversum gecreëerd waarbinnen we dat muzikale materiaal kunnen interpreteren met ruimte voor vrijheid en improvisatie. Terwijl we in het begin het idee hadden om het puur akoestisch te doen, voegden we gaandeweg ook elektronica toe, voornamelijk Stijn en ik. Dat laat ons toe om een breder klankpalet te gebruiken. Dus zowel op de plaat als live worden field recordings, processed drums en modular synth-klanken gemixt met de akoestische instrumenten.

Je houdt ook ruimte voor improvisatie. Waarom?

Improvisatie is voor mij een essentieel onderdeel van het musiceren, en van het leven eigenlijk. Het vereist een staat van alertheid om het moment aan te voelen en intuïtief te weten wat de muziek op dat specifieke moment nodig heeft. Het is bijna zoals een soort meditatie, maar dan met meerdere mensen tegelijkertijd gelinkt met elkaar. Het was daarom vanaf het begin wel duidelijk dat er op een of andere manier ongeschreven muziek aan te pas zou komen. Ik denk dat we er met het kwartet in zijn geslaagd om een kader te creëren waarbinnen de middeleeuwse partituur tot zijn recht komt, terwijl er voldoende ruimte is voor ons om er onze eigen draai aan te geven en om te reageren op dat moment.

Vanwaar komt de naam Codex au Soleil?

De bedoeling van het project is om eeuwenoude partituren tot leven te wekken en hun hedendaagse relevantie aan te tonen. We halen de muziek eigenlijk dus van onder het stof en plaatsen ze terug in het daglicht. De titel verwijst ook naar het bekende Ars Subtilior-stuk 'Le Ray Au Soleyl' van Johannes Ciconia.

Wat kan het publiek verwachten van deze performance?

Het publiek mag zich verwachten aan een eclectisch concert. Middeleeuws contrapunt wordt afgewisseld met jazz-improvisatie en elektronische texturen. Die lopen allemaal naadloos in elkaar over om aan te tonen hoe dicht al die muziek in essentie bij elkaar ligt. Wie met een open geest naar dit concert komt, gaat een hele mooie trip meemaken!

Interview door Lisanne Verhaegen

Lennart Heyndels, contrabas

De Belgische bassist, synthesist en componist Lennart Heyndels (°1990) treedt in de meest uiteenlopende muzikale settings op. Naast zijn solowerk voor modulaire synthesizers en elektronica is hij ook de helft van het experimentele popduo Hi Hawaii en bassist in een aantal internationaal gerenommeerde ensembles zoals Ben Sluijs Quartet, Kaja Draksler Octet, Alex Koo Trio en Les Chroniques de l'Inutile. Zijn muziek is gekenmerkt door een vloeiende mix van stijlen, waarmee een balans wordt gevonden tussen eenvoud, serene introspectie en een grensverleggende zoektocht.
 

Sam Comerford, saxofoon

Componist en muzikant Sam Comerford groeide op in Dublin en verhuisde vervolgens naar België om jazz-saxofoon te studeren aan het Koninklijk Conservatorium van Brussel (KCB). Naast zijn eigen muzikale activiteiten neemt hij deel aan verschillende projecten waarin jazz en improvisatie zich vermengen met Ierse muziek. In 2015 werd zijn Brusselse trio Thunderblender bekroond met de Toots Thielemans Award.

George Dumitriu, altviool
George Dumitriu is een poly-instrumentalist, performer en componist, internationaal actief op het gebied van jazz, geïmproviseerde muziek, hedendaags klassiek en muziektheater. Hij staat bekend om zijn meesterlijke techniek van altviool, viool en gitaar en zijn unieke benadering van live-elektronica. Zijn muzikale loopbaan begon met een klassieke opleiding, die later evolueerde tot jazzimprovisatie. Dimitriu werkte samen met artiesten als Ambrose Akinmusire, Kaja Draksler, Theo Loevendie, Michel Godard, Ab Baars, Joachim Badenhorst en Michael Moore.

Stijn Cools, drums
Drummer Stijn Cools studeerde aan het Conservatorium van Brussel, waar hij les kreeg van o.a. Stéphane Galland. In 2010 was hij laureaat van de Toots Thielemans Award. Naast zijn passie voor het drumstel, experimenteert hij graag met percussie-instrumenten zoals de udu. Verder zoekt hij graag de kruisbestuiving op tussen jazz en elektronische muziek. Stijn is terug te vinden bij tal van formaties van het meest diverse pluimage en speelt regelmatig met zijn broer, de gitarist Bert Cools.