[uitverkocht] Brad Mehldau

Hartelijk welkom op Klarafestival!

Festival van Vlaanderen Brussel, Klara en onze partners zijn verheugd jullie opnieuw te begroeten. “I believe audiences aren’t just listening. They are actively contributing”, tekent festivalartiest Barbara Hannigan op in een interview. Concerten zijn een wisselwerking tussen publiek, kunstenaars en wie voor of achter de schermen bijdraagt tot die magische momenten. Samen ‘worden’ we muziek. Become Music!

Hannigan is als dirigent en sopraan een wereldwijde referentie. Bij haar wordt klassieke muziek een hedendaagse en unieke belevenis. Dat inspireert Klarafestival als grootste omroepfestival van het land. Haar veelzijdige talent en dat van vele Belgische en internationale artiesten die met muzikale verhalen heden en verleden verbinden, brengen u ongetwijfeld in vervoering.

Klarafestival opent wervelend met Hannigan als dirigent en solist met het London Symphony Orchestra. Daarna hoor en zie je haar met jonge musici uit haar mentorschapproject Equilibrium Young Artists. In maar liefst 25 concerten presenteren we toptalent als Les Talens Lyriques, het City of Birmingham Symphony Orchestra met Mirga Gražinytė-Tyla en Vilde Frang of het St. Louis Symphony Orchestra met Víkingur Ólafsson. Klarafestival koestert daarenboven de creatie. Het filmconcert Reich/Richter als symbiose van Gerhard Richters schilderijen en de muziek van Steve Reich, de creatie Counterforces van componist Frederik Croene op tekst van dichter Dominique de Groen of de muziektheaterproductie Prey van theatermaker Kris Verdonck met een compositie van Annelies Van Parys zullen u verrassen!

Deze en alle andere concerten zijn mogelijk dankzij de samenwerking met onze culturele partners: Bozar, Flagey, Kaaitheater, Théâtre Varia, Muntpunt, Concertgebouw Brugge en De Singel. Dank ook aan onze private partners KPMG, Proximus, Brouwerij Omer Vander Ghinste, Belfius, Interparking en de spelers van de Nationale Loterij. We zijn erkentelijk voor de steun van de Vlaamse Gemeenschap en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. En tot slot dank aan Klara en VRT: geen omroepfestival zonder die gewaardeerde samenwerking.

Joost Fonteyne

Intendant Klarafestival

Brad Mehldau: een muzikaal portret

In Playing Changes, het boek dat jazzcriticus Nate Chinen voor de New York Times schreef over hedendaagse jazz, staat een hoofdstuk over Brad Mehldau. Het kreeg de titel From This Moment On. Het is een knipoog naar de standard van Cole Porter die te vinden is op Introducing, Mehldaus debuut uit 1995 op het Warner Bros label. Het bevestigt zowel de geworteldheid van de pianist in de traditie van de Great American Songbook en jazz, als zijn intentie om die tradities met eigen en eigentijdse middelen resoluut naar zijn hand te zetten. Sindsdien kunnen we in jazzhistorische termen zelfs spreken van “Vooraf” en “Nadien”, zo ingrijpend is de invloed van deze pianist.

De jazzwereld van de vroege jaren '90 werd nog grotendeels bepaald door de 'Young Lions', veelbelovende jonge muzikanten die, in de slipstream van het overrompelende commerciële en kritische succes van trompettist Wynton Marsalis, een neoclassicistische vorm van jazz brachten. Een van die wonderkinderen was altsaxofonist Christopher Hollyday, amper zeven maanden ouder dan Mehldau, maar verantwoordelijk voor de eerste opnamesessie van de pianist in 1990, en voor zijn eerste Europese tournee in 1991. Een bekender – én zoals de toekomst zou uitwijzen duurzamer – muzikant was saxofonist Joshua Redman, die in 1993 een kwartet samenstelde met Mehldau, bassist Christian McBride en drummer Brian Blade. Nadat hij naar New York verhuisde, werd hij een druk bevraagde sideman bij gitarist Peter Bernstein, altsaxofonist Jesse Davis en bij de legendarische Miles Davis-drummer Jimmy Cobb. Maar het was op Redmans MoodSwing (Warner Bros.) dat de pianist voor het eerst pas echt in het oog sprong.

Mehldau tekende voor hetzelfde label en met het daaropvolgende Introducing Brad Mehldau viel ook meteen het nieuwe pad op dat Mehldau had uitgestippeld, voor zichzelf  en voor zijn trio, dat de komende decennia de belangrijkste spil van zijn creativiteit zou  worden. Zoals Chinen opmerkt, opent het album met een indringend staccato, alsof iemand vol ongeduld op de poort naar de toekomst staat te kloppen. Het is de opening van een bijzondere variatie op Rodgers en Hammersteins “It Might As Well Be Spring”, een jazzstandard die al op het repertoire stond van legendarische zangers als Sarah Vaughan, Frank Sinatra of Ella Fitzgerald, maar ook door instrumentalisten als pianist Bill Evans of trompettist Clifford Brown was vereeuwigd. De reguliere 4/4 puls – zo heel erg de rigeur in jazz –werd getransformeerd tot een indringend en ritmisch onstabiel 7/8. Mehldau positioneert zich enerzijds in de jazzpianotraditie met een manier van spelen die ingebed is in de post-bop, maar anderzijds ontwikkelde hij met zijn geavanceerde ritmische bewerkingen en zijn schijnbaar moeiteloze tweehandige pianotechniek een nieuw, idiosyncratisch dialect. De eensgezindheid die hij daarenboven onderhoudt met bassist Larry Grenadier en drummer Jorge Rossy (later vervangen door Jeff Ballard) mondt uit in een soort gezamenlijk bewustzijn dat zich anders voordoet en vrijer is dan de trio’s van bekende voorgangers als Bill Evans of Keith Jarrett.

In veel opzichten is het verhaal van Mehldau niet alleen het verhaal van één muzikant, maar is het de cruciale uitdaging waarmee elke denkende, zelfonderzoekende jazzmuzikant sindsdien wordt geconfronteerd die de taal, geschiedenis, traditie, repertoire en afkomst van muziek wil eren en tegelijkertijd een unieke ruimte voor zichzelf wil creëren. 

Dat Mehldau zich zeer bewust was van de kunstenaar zijn relatie tot het verleden (de musici die hem zijn voorgegaan en de traditie), kan je lezen in de vele –  en naar jazznormen erg omstandige – zelfgeschreven hoesteksten die zijn platen vergezelden.  Voor het album Live At the Village Vanguard: The Art of the Trio Volume 2 (1997), schreef hij een overpeinzing over de originaliteit van de kunstenaar en diens schatplichtigheid aan stijl en traditie. 

Mehldau citeert in zijn liner notes graag Duitse filosofen, verwijst naar Michel Foucault, naar Sigmund Freud of naar Anthony Burgess. Hij schrijft lange overpeinzingen over Igor Stravinsky en de emotionele nietigheid van muziek, over Sehnsucht en Unheimlichkeit of over de Duitse Romantiek: hij heeft een grote voorliefde voor de muziek van Brahms en Schumann. Het kadert in wat Nate Chinen identificeert als de ernst van  de hedendaagse jazz scene: jazz wordt vandaag gespeeld door denkende muzikanten die betekenis zoeken achter de noten, achter de vorm, achter het triumviraat van melodie, harmonie en ritme. Opvallend is dan het repertoire dat Mehldau speelde, waarbij hij inspiratie vindt in pop en rockmuziek die vaak ver van de jazztraditie verwijderd is. Hij speelt net zo goed The Beatles (zopas verscheen een gloednieuw album, Your Mother Should Know: Brad Mehldau Plays The Beatles, Nonesuch Records 2023) of Radiohead, Rollins of Coltrane, Brahms of Schumann. De improvisaties van Mehldau presenteren zich als variaties op variaties, misschien ver verwijderd van hun oorspronkelijke vorm, maar telkens geheel persoonlijk. Dit voorbeeld zal een legioen jonge jazzmuzikanten op het pad zetten van een eigen zoektocht naar nieuwe en frisse inspiratiebronnen. 

De laatste opname van het Trio, Seymour Reads The Constitution!, dateert uit 2018, uit pre-covid tijden. Maar sinds het nieuwe millennium begint Mehldaus muzikale output steeds meer hybride vormen aan te nemen, terwijl hij zich op vele muzikale fronten tegelijk gaat bewegen. Op Largo (2001) maakt hij bijvoorbeeld gebruik van een uitgebreide instrumentatie in een sonoor landschap doorweven van elektronische effecten, een productie van Jon Brion. Highway Rider uit 2016 werd daarop zijn tweede samenwerking met deze producer (Kanye West, Fiona Apple, Rufus Wainwright, David Byrne, Elliott Smith). Hierop breidt hij de bezetting opnieuw uit, dit keer met een strijkersensemble in een narratieve jazzsuite die evenzeer schatplichtig is aan pop of aan klassieke muziek. Ook als componist gaat Mehldau zich steeds meer profileren. In 2010 werd hij geëerd door Carnegie Hall als eerste jazzartiest die de Richard en Barbara Debs Composer's Chair bekleedde voor het seizoen 2010-2011. 

Tussendoor zijn er tal van solorecitals waarin popmuziek, jazz, klassiek en zelfgecomponeerde stukken zijn hoogstpersoonlijke kaleidoscoop passeren. Een mooie weerslag kan je vinden op de box- set 10 Years Solo Live uit 2015, een collectie opnames van recitals die hij het voorafgaande decennium doorheen Europa had gegeven, ook in Brussel. 

Of er zijn de genre- en grensoverschrijdende samenwerkingen met muzikanten van erg diverse achtergronden. In 2006 schrijft Mehldau bijvoorbeeld Love Sublime, een liedcyclus getoonzet op de poëzie van Rainer Maria Rilke, Louise Bogan en Fleurine, voor klassieke sopraan Renée Fleming. In 2010 volgde Love Songs, een cyclus die Mehldau schreef, in opdracht van Carnegie Hall, op de poëzie van Sara Teasdale Philip Larkin en e.e. cummings voor de Zweedse mezzosopraan Anne Sofie von Otter.

Nog zo een niet te categoriseren duo-albums zijn Taming the Dragon uit 2014, een synergetische synth-en-drums-combinatie met drumwonder Mark Guiliana, of het prachtige album dat hij samen met de mandolinespeler Chris Thile maakte in 2017. 

Brad Mehldaus trilogie op Klarafestival 

Voor zijn residentie tijdens Klarafestival presenteert Brad Mehldau zich in vele gedaantes. Op 23 maart vormt hij een duo met tenor Ian Bostridge, op 24 maart volgt de Belgische première van zijn Pianoconcerto met het Belgian National Orchestra en ten slotte geeft hij op 25 maart een intiem solorecital. 

Enkele jaren geleden raakte Mehldau na een optreden in Schloss Elmau in Duitsland in gesprek met tenor Ian Bostridge. Hun gemeenschappelijke liefde voor de muziek van Robert Schumann legde de kiem voor een vriendschap die aan de basis ligt van deze samenwerking. Schumanns beroemde liederencyclus Dichterliebe vormde de inspiratiebron waaraan Mehldau The Folly of Desire koppelde. Het is een nieuwe cyclus die Mehldau speciaal schreef voor Bostridge. Hierin onderzoekt de componist doorheen de poëzie van Shakespeare, W.H. Auden, e.e. cummings, Yeats, Goethe en Blake thema’s als liefde, menselijke oerverlangens, lust en verkrachting in wat Mehldau zelf omschrijft als “an inquiry into the limits of post-#MeToo Romantic irony”. 

Mehdaus Pianoconcerto werd reeds uitgevoerd in de meest prestigieuze zalen ter wereld, zoals de Philharmonie de Paris of de Barbican in Londen. Het werk neemt de luisteraar voor vijfendertig minuten mee in een opulente klankwereld. Melhdau slaagt er in dit werk in om improvisatie in de architectuur van een klassiek concert te verwerken. In het Barbican Centre in Londen trakteerde het publiek hem alvast op een minutenlange staande ovatie.  

Mehldaus residentie eindigt solo, waarbij de pianist telkens weer demonstreert dat het hoofdstuk dat hij schrijft in het grote boek van de muziek een verhaal is met vele onverwachte plot twists en momenten van onbeschrijfelijke schoonheid.

Frederik Goossens

Brad Mehldau 

Brad Mehldau is een unieke stem in de piano door zijn verrassende improvisatieskills en technisch meesterschap. Bovendien weet hij als geen ander jazz, klassiek en pop tot een eenheid te kneden. Hij werkte samen met de meest uiteenlopende muzikanten als Pat Metheny, Renée Fleming, en Joshua Redman, en maakte briljante bewerkingen van songs van Paul Simon, Cole Porter en The Beatles. Hij treedt op over de hele wereld met eigen werk, zowel solo, in trio (met bassist Larry Grenadier en drummer Jorge Rossy) als met orkest. 

20:00 Klarafestival LOUNGE

introduction by Frederik Goossens (Nederlands)