Op 16 maart omringt festivalartiest Barbara Hannigan zich op het podium van Flagey met leden uit haar Equilibrium Young Artists programma. Samen kleuren ze de avond met Franse impressionistische toetsen. Dramaturge Lalina Goddard sprak met Equilibrium-leden Emma Posman (sopraan) en Rolf Verbeek (dirigent).
Waar zijn jullie op dit moment mee bezig?
Emma: Momenteel repeteer ik in De Munt voor de nieuwe opera Solar, een opera die twee Griekse mythologieën met een actuele problematiek verbindt. De opera is geschreven door Howard Moody en geregisseerd door Benoit de Leersnyder. Ik zing de rol van Talus, die uit jaloezie door zijn nonkel van een rots gegooid wordt en vervolgens in een vogel verandert. Een hele mooie rol, vind ik.
Rolf: Ik bereid een project voor met muziek van Poulenc als dirigent van de Camerata RCO, een ensemble gevormd door leden van het Concertgebouworkest. De komende weken ben ik op tournee met Barbara en het London Symphony Orchestra. Zoals je weet, komen we binnenkort langs in Brussel, voor de openingsavond van Klarafestival!
Een drukke agenda, dus. En dan zijn jullie ook nog op 16 maart te gast op Klarafestival, samen met Barbara Hannigan en andere leden uit haar Equilibrium Young Artists programma. De selectieprocedure noemt ze stellig géén auditie. Hoe was die ervaring voor jullie?
Emma: Op voorhand wisten we niet wat ons te wachten stond. We werden met 25 kandidaten tegelijkertijd binnengelaten en moesten allemaal spelletjes met elkaar spelen. Ik denk dat er heel goed werd gekeken naar hoe je reageerde, hoe je met elkaar omging. De zangauditie verliep ook erg anders dan normaal, want we zongen allemaal aan elkaar voor. Erna werd aan de andere deelnemers om feedback gevraagd. Daar schrok ik eerst wat van, maar eigenlijk was dat een erg positieve ervaring. Je leert er enorm veel uit, en iedereen was erg lief voor elkaar. Ter voorbereiding van de auditiedag kregen we de opdracht om op de website Friendly Eyes van sportcoach Jacky Reardon haar ‘Discover program’ te volgen. Daarin maakt ze de vergelijking tussen klassieke muziek en sport. We staan er misschien niet zo vaak bij stil, maar eigenlijk is een concert geven erg vergelijkbaar met een tennismatch spelen: ook wij hebben op het podium te maken met ‘peak performances’, momenten waarop je het beste van jezelf moet geven. Op dat moment moet je hoofd leeg zijn zodat je je volledig op je uitvoering kan concentreren.
Hoe doe je dat?
Emma: lacht. Er zijn verschillende manieren waarop je dat kan doen. Door met vriendelijkheid naar jezelf te kijken, door die innerlijke, zelfkritische stem uit te schakelen tijdens het zingen. Eigenlijk gaat het over het vinden van de juiste balans: enerzijds wil je ernaar streven om het beste uit je uitvoering te halen, maar anderzijds mag die focus ook niet destructief worden. Als je daar niet in getraind bent, denk je voortdurend: “oh nee, dat ging zojuist mis”, terwijl je in het midden van een performance zit. Het gaat dus om een soort van vriendelijkheid naar jezelf en naar anderen toe.
Hoe werkt dat voor jou als dirigent, Rolf?
Rolf: Het is eigenlijk precies zoals Emma beschrijft. Als je met die vriendelijke ogen naar jezelf kijkt, dan kan je jezelf pas ten volle ontwikkelen. Dan kan je tijdens een concert met z’n allen die extra stap maken, die X-factor. En die stap zit in iemands hoofd, natuurlijk. Als dirigent werkt het evengoed zo dat als je een fout maakt, je daarin kan blijven hangen. Al valt het misschien wat minder op dan bij een zanger, want ik produceer geen geluid, toch mag je nooit vergeten dat je voortdurend output aan het geven bent.
En hoe was jouw ‘auditie’? Stond je daar ook met 25 kandidaten samen te dirigeren?
Rolf: lacht. Nee, gelukkig niet. Toen ik opzocht over Equilibrium Young Artists, vond ik alleen maar audities voor zangers terug, dus stuurde ik Barbara een bericht met de vraag of ik als dirigent ook zou kunnen deelnemen. Ze nodigde me toen uit om een repetitie van The Rake’s Progress bij te wonen in Amsterdam. Niet veel later kreeg ik opnieuw een bericht van haar dat haar assistent had afgebeld en of ik het werk goed kende. Ik heb toen als een gek de muziek ingestudeerd en sindsdien ben ik steeds vaker mee geweest met haar als assistent-dirigent.
Wat heeft Barbara Hannigan jullie, terugkijkend op dit traject, meegegeven?
Rolf: Barbara is iemand die van elke piep en kraak muziek kan maken. Ik denk dat ik in de manier dat ik met haar gewerkt heb, geleerd heb om de diepte van de muziek op te zoeken. Op ieder vlak: niet alleen het verhaal, het gevoel, maar ook qua atmosfeer. Daarin is zij echt een tovenaar.
Emma: Voor mij was het ook die diepte die ze opzoekt in haar interpretatie. Ze bestudeert de muziek tot in het kleinste detail. Maar ook de manier waarop ze haar leven leidt. We zitten in een vak waarbij we voortdurend onderweg zijn, maar zij lijkt binnen die hectiek toch een soort van rust te hebben gevonden. Zowel op als naast het podium straalt ze een kalmte en spontaniteit uit en tegelijkertijd behoudt ze een enorme focus. Voor mijn eerste concert met haar was ik zo nerveus, maar eens ik met haar op het podium stond, viel die stress van me af. Ik heb me toen helemaal thuis kunnen voelen, daar op dat podium. Ik denk dat ze dat effect op heel veel mensen heeft.
Rolf: Ik denk dat haar kracht inderdaad zit in de eerlijkheid waarmee ze op een podium staat. Vroeger had je van die autoritaire dirigenten die geen tegenspraak duldden. Zij is totaal het tegenovergestelde. Ze maakt mét iedereen muziek. Ze is een verbinder, en daardoor voel je je erg veilig, zoals Emma zegt. Die eerlijkheid neem ik zeker mee in mijn eigen praktijk als dirigent. Eigenlijk is het vooral zo dat je moet dirigeren zoals je bent. Dat je authentiek bent, jezelf durft te zijn. En je erop vertrouwt dat je op die manier ook anderen meekrijgt. Iedereen die voor je zit, is evenveel waard. Dat klinkt misschien voor de hand liggend, maar een orkest wordt nog steeds vaak als een instrument gezien, bestuurd door de dirigent.
Op Klarafestival brengen jullie elk een deel van het impressionistische programma Music among Friends. Wat maakt de muziek van Stravinsky en Delage in jullie los?
Emma: Ik hou van de korte, sfeervolle en luchtige gedichtjes die Stravinsky op muziek zette in zijn Trois poésies de la lyrique japonaise en zijn Deux poésies de Konstantin Balmont. Zo zing ik een lied over hoe een duif een bloemetje versiert, wegvliegt en hoe het trieste bloemetje alleen achterblijft. Als zangeres zing ik meestal met piano of orkest, dus het is voor mij bijzonder om eens kamermuziek te brengen. Stravinsky creëert in deze liederen een hele fantasierijke, unieke klankwereld.
Rolf: Maurice Delage schreef zijn Quatre poèmes hindous nadat hij in 1912 in Indië geweest was, dus de muziek is doorspekt met Indiase invloeden. De verhalen zijn ook erg mooi. Het tweede deel, bijvoorbeeld, gaat over een dennenboom in het hoge Noorden. Hij valt in slaap onder een dekentje van sneeuw en droomt over een palmboom aan de kust. Dat vind ik zo leuk bedacht. De muziek is heel schilderachtig en rijk gekleurd. Ik vind het ook erg bijzonder dat ik Barbara zal dirigeren.
Vind je dat spannend?
Rolf: Spannend, ja, maar op een goede manier. Op dat moment heb je al je voelsprieten openstaan. Je deelt het podium met zo’n getalenteerde musici en dan wil je het gewoon goed doen. Dus ik heb er vooral veel zin in!
Wat ligt er voor jullie nog in het vooruitzicht?
Rolf: Na de zomer heb ik mijn debuut bij zowel het Rotterdams Philharmonisch Orkest als het Nederlands Philharmonisch Orkest. Daar kijk ik heel erg naar uit.
Emma: Na Solar zing ik voor de eerste keer de rol van Lauretta in Gianni Schicchi!
Rolf: Dat is fantastisch, Emma!
Allebei mooie plannen, zo te horen. Veel succes, en tot op Klarafestival!
