[laatste tickets] London Symphony Orchestra & Barbara Hannigan

Hartelijk welkom op Klarafestival!

Festival van Vlaanderen Brussel, Klara en onze partners zijn verheugd jullie opnieuw te begroeten. “I believe audiences aren’t just listening. They are actively contributing”, tekent festivalartiest Barbara Hannigan op in een interview. Concerten zijn een wisselwerking tussen publiek, kunstenaars en wie voor of achter de schermen bijdraagt tot die magische momenten. Samen ‘worden’ we muziek. Become Music!

Hannigan is als dirigent en sopraan een wereldwijde referentie. Bij haar wordt klassieke muziek een hedendaagse en unieke belevenis. Dat inspireert Klarafestival als grootste omroepfestival van het land. Haar veelzijdige talent en dat van vele Belgische en internationale artiesten die met muzikale verhalen heden en verleden verbinden, brengen u ongetwijfeld in vervoering.

Klarafestival opent wervelend met Hannigan als dirigent met het London Symphony Orchestra. Daarna hoor en zie je haar met jonge musici uit haar mentorshapproject Equilibrium Young Artists. In maar liefst 25 concerten presenteren we toptalent als Les Talens Lyriques, het City of Birmingham Symphony Orchestra met Mirga Gražinytė-Tyla en Vilde Frang of het St. Louis Symphony Orchestra met Víkingur Ólafsson. Klarafestival koestert daarenboven de creatie. Het filmconcert Reich/Richter als symbiose van Gerhard Richters schilderijen en de muziek van Steve Reich, de creatie Counterforces van componist Frederik Croene op tekst van dichter Dominique de Groen of de muziektheaterproductie Prey van theatermaker Kris Verdonck met een compositie van Annelies Van Parys zullen u verrassen!

Deze en alle andere concerten zijn mogelijk dankzij de samenwerking met onze culturele partners: Bozar, Flagey, Kaaitheater, Théâtre Varia, Muntpunt, Concertgebouw Brugge en De Singel. Dank ook aan onze private partners KPMG, Proximus, Brouwerij Omer Vander Ghinste, Belfius, Interparking en de spelers van de Nationale Loterij. We zijn erkentelijk voor de steun van de Vlaamse Gemeenschap en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. En tot slot dank aan Klara en VRT: geen omroepfestival zonder die gewaardeerde samenwerking.

Joost Fonteyne

Intendant Klarafestival

De hemelvaart van Messiaen en Mahler

Messiaens L’Ascension 

Mijn geloof is het grote drama uit mijn leven. Ik geloof, dus zing ik de woorden van God voor zij die niet geloven. Ik geef vogelgezangen aan zij die in de stad wonen en ze nog nooit gehoord hebben, maak ritmes voor zij die enkel de militaire mars of jazz kennen, en schilder kleuren voor zij die er geen zien. - Olivier Messiaen, 9 december 1988

Olivier Messiaen (1908 – 1992) groeide op in een kunstminnend gezin. Zijn vader, Pierre Messiaen, maakte er zijn levensmissie van om het oeuvre van Shakespeare te vertalen. Zijn moeder, Cécile Sauvage, was een beroemde dichteres. Voor zijn tiende verjaardag kreeg Olivier de partituur van Debussy's symbolistische opera Pelléas et Mélisande cadeau, wat een openbaring was. Een jaar later trok hij naar het Conservatoire de Paris, waar hij compositie volgde bij Paul Dukas en orgel bij Marcel Dupré. Gedreven door zijn ontembare nieuwsgierigheid verdiepte Messiaen zich in gregoriaans, hindoeïstische ritmiek, Griekse muziek, vogelgezang, sacrale teksten en surrealistische poëzie. Allemaal zouden ze als inspiratiebron dienen voor zijn latere composities. Meteen na zijn afstuderen werd de 22-jarige Messiaen aangesteld als organist van de prestigieuze Église de la Sainte-Trinité in Parijs, een positie die hij de rest van zijn leven zou bekleden. Daar componeerde hij in 1933 L’Ascension: een religieus vierluik gebaseerd op de Hemelvaart van Christus.

De eerste van de vier “symfonische meditaties” uit L’Ascension is getiteld ‘Majesté du Christ demandant sa gloire à son Père’ (‘Christus in majesteit vraagt zijn Vader om glorie’). Bovenaan de partituur citeert Messiaen uit Johannes 17:1: "Vader, nu is de tijd gekomen, toon nu de grootheid van uw Zoon, dan zal de Zoon uw grootheid tonen". Statisch en majestueus onderlijnen de koperblazers – met een hoofdrol voor de trompetten – de tekst. Dan volgt het melodieuze ‘Alléluias sereins d'une âme qui désire le ciel’ (‘Serene halleluja's van een ziel die naar de hemel verlangt’). Ook hier noteert Messiaen een opschrift, een fragment uit de Hemelvaartsmis: "Wij smeken u, o God ... laat onze geest in de hemel verblijven". De opvallende solo voor de Engelse hoorn is, met zijn trillers en arabeske silhouet, het vroegste voorbeeld van de vogelgezangen die Messiaen later in zijn composities zou verwerken.

Na het serene tweede deel barst het orkest los in een feestelijke stemming onder de titel ‘Alléluia sur la trompette, alléluia sur la cymbale’ (‘Hallelujah op de trompet, Hallelujah op de cimbaal’). Het citaat komt uit psalm 47: "De Heer is opgevaren met het geluid van de trompet... Volkeren, klap in uw handen, allemaal, vier God met vreugdekreten!" Bij wijze van antwoord klinken de jubelende trompetten. De vierde meditatie is ‘Prière du Christ montant vers son père (‘Gebed van Christus die opstijgt naar zijn Vader’). Domineerden de blazers wat eraan voorafging, dan laat Messiaen in dit laatste deel enkel de strijkers aan het woord. De introverte muziek ontvouwt zich langzaam, en gedragen door de violen, altviolen en celli schildert de componist een aureool van licht. Messiaen citeert opnieuw Johannes 17, deze keer uit vers 6 en 11: "Ik heb uw naam bekend gemaakt aan de mensen... Ik ben al niet meer in de wereld, maar zij blijven wel in de wereld, Ik ga naar U toe…”

Mahlers Vierde symfonie

De engelachtige stemmen verrukken de zintuigen, zodat alles in vreugde ontwaakt.

- Das himmlische Leben (Des Knaben Wunderhorn)

Iedere zomer staakte Gustav Mahler (1860-1911) zijn activiteiten als dirigent om zich volledig op het componeren toe te leggen. In de zomermaanden van 1900 – hij was op dat moment muziekdirecteur van zowel de Weense Hofoper als de Wiener Philharmoniker – ruilde hij het drukke Wenen in voor een kleine hut aan de groene, schaduwrijke zuidkust van de Wörthersee. Daar, in zijn bescheiden Komponierhäuschen, werkte hij verder aan zijn Vierde symfonie, het laatste hoofdstuk van wat hij als een “perfect op zichzelf staande tetralogie” beschouwde. Mahlers eerste vier symfonieën hebben inderdaad zowel muzikaal als filosofisch veel met elkaar gemeen. Muzikaal bevatten ze elk verwijzingen naar liederen, en meer bepaald (in het geval van de Tweede, Derde en Vierde) naar de liedbundel Des knaben Wunderhorn. Ook onderzoekt Mahler in ieder werk dezelfde filosofische en theologische thema’s. De symfonieën verbeelden een wereld van heldhaftig lijden en overwinnen (Eerste), van dood en verrijzenis (Tweede), van de aardse en de goddelijke natuur (Derde), om met kinderlijke vreugde te culmineren in het hiernamaals (Vierde).

Met haar kleinere bezetting en omvang klinkt de Vierde intiemer dan haar voorgangers. Al in de openingsmaten introduceert Mahler een opmerkelijke lichtheid en symmetrie (die hij verderop weliswaar onderuit haalt), waardoor het eerste deel weleens als ‘neoklassiek’ wordt omschreven. De transparante textuur die Mahler met zijn relatief bescheiden bezetting bereikt, valt vooral op in het tweede deel, waar hij die helderheid combineert met verschillende solistische passages. Mahler gaf aan deze beweging, die vormelijk is opgevat als een scherzo met dubbel trio, oorspronkelijk de volgende ondertitel,: "Freund Hein zet voor ons de dans in; hoogst eigenaardig strijkt hij zijn viool en speelt ons naar de hemel." Het bizarre vioolspel van de dood verklankt hij door de soloviool een toon hoger te stemmen en daarmee rauwe, krijsende klanken uit het instrument te toveren. Enkel het langzame derde deel lijkt te ontsnappen aan de algemene lichtheid. Mahlers dierbare vriendin Natalie Bauer-Lechner omschreef het expressieve begin als “een goddelijk serene en intrieste melodie [...] die je doet lachen en huilen tegelijk.” Voor Mahler was het vierde deel zowel het begin (de inspiratiebron) als het doel van de Vierde. In een hemelse sopraansolo zingt een kind over zijn visie van de hemel, eentje waar de vissen op vastendag naar je toe zwemmen en Sint-Cecilia de meest verrukkelijke muziek brengt. 

Lalina Goddard

Barbara Hannigan

Sopraan en dirigent Barbara Hannigan belichaamt muziek met een ongeëvenaarde dramatische gevoeligheid. Tot haar artistieke collega's behoren onder meer Sir Simon Rattle, Sasha Waltz, Kent Nagano en Vladimir Jurowski. Hannigan heeft meer dan 85 wereldpremières op haar naam staan en won reeds talloze prijzen, waaronder de Dresdner Musikfestspiele Glashütte Award. In het najaar van 2022 ontving ze de Franse onderscheiding Officier des Arts et des Lettres en werd ze uitgeroepen tot Gramophone Magazine's Artist of the Year.

Aphrodite Patoulidou

Aphrodite Patoulidou, geboren in Thessaloniki (Griekenland), is een van de meest in het oog springende sopranen van dit moment. Als rijzende ster was ze reeds aan het werk te horen in theaters als de Staatsoper Berlin, de Munt en het Teatro Real Madrid, en in concertzalen als de Berliner Philharmoniker en het Konserthuset van Göteborg. Ze werkte samen met dirigenten als Kirill Petrenko, Barbara Hannigan en Christopher Moulds. Ook was ze een van de eerste artiesten die deelnam aan Barbara Hannigan's Equilibrium Young Artists Initiative.

London Symphony Orchestra

Het London Symphony Orchestra is gebouwd op de overtuiging dat buitengewone muziek toegankelijk moet zijn voor iedereen en overal. Het LSO behoort als orkest tot de absolute wereldtop, met gelieerde artiesten als muziekdirecteur Sir Simon Rattle, hoofd-gastdirigenten Gianandrea Noseda en François-Xavier Roth, dirigenten-laureaat Michael Tilson Thomas en geassocieerde artiesten Barbara Hannigan en André J Thomas. In maart 2021 werd aangekondigd dat Sir Antonio Pappano vanaf september 2024 de functie van chef-dirigent op zich zal nemen

19:30 - 19:50

Klarafestival LOUNGE
Inleiding door dramaturge Lalina Goddard (NL)
 

22:00 - 23:00

Klarafestival LOUNGE 
Afterparty met DJ Sander De Keere 

London Symphony Orchestra

Conductor

Barbara Hannigan

First violins

Zsolt-Tihamér Visontay, leader
Ginette Decuyper, Laura Dixon, Maxine Kwok, Claire Parfitt, Laurent Quenelle, Harriet Rayfield, Sylvain Vasseur, Rhys Watkins, Jerome Benhaim, Morane Cohen-Lamberger, Aliayta Foon-Dancoes, Caroline Frenkel, Bridget O'Donnell 

Second violins

David Alberman, Thomas Norris, Miya Vaisanen, Matthew Gardner, Alix Lagasse, Belinda McFarlane, Iwona Muszynska, Andrew Pollock, Paul Robson, Dunja Bontek, Gordon MacKay, Sooanh Oh 

Violas
Edward Vanderspar, Malcolm Johnston, German Clavijo, Julia O'Riordan, Sofia Silva Sousa, Robert Turner, Carol Ella, Philip Hall, Nancy Johnson, Martin Schaefer 

Cellos

David Cohen, Eve-Marie Caravassilis, Daniel Gardner, Amanda Truelove , Salvador Bolón, Judith Fleet, Desmond Neysmith, Joanna Twaddle 

Double basses

Patrick Laurence, Thomas Goodman, Jani Pensola, David Desimpelaere, Ben Griffiths, Paul Sherman, Jim Vanderspar 

Flutes

Gareth Davies, Sarah Bennett, Sharon Williams (piccolo), Patricia Moynihan (piccolo), Patricia Moynihan (alto flute)

Oboes

Juliana Koch, Olivier Stankiewicz, Rosie Jenkins

Cor anglais

Thomas Davey

Clarinets

Chris Richards, Chi-Yu Mo, Katy Ayling (bass clarinet)

Saxophones

Simon Haram (alto), Bradley Grant (baritone)

Bassoons

Rachel Gough, Daniel Jemison, Joost Bosdijk, Michael Elderkin (contra bassoon)

Horns

Timothy Jones, Diego Incertis Sánchez, NN, Angela Barnes, Jonathan Maloney

Trumpets

Matthew Williams, Robin Totterdell, Imogen Whitehead

Trombones

Neil Gallie, Tom Berry, Paul Milner (bass trombone)

Tuba

Ben Thomson

Timpani

Nigel Thomas

Percussion

Neil Percy, Sam Walton, David Jackson, Patrick King

Harp

Bryn Lewis