[uitverkocht] Hans Beckers

Welkom op de 19e editie van Klarafestival! Het thema Crossroads - Come Together verbeeldt als geen ander het samenkomen van het publiek, de artiesten en hun inspirerende concerten. Een ontmoetingsplek waar de top van de internationale klassiek in dialoog gaat met uitdagende creaties en jong talent.  

Inspirator van deze editie is festivalartiest Claron McFadden. 'Ik sta op een kruispunt waar stijlen en generaties elkaar kruisen en ontmoeten en met elkaar botsen', vertelde ze ons in een interview. Die uitspraak is de kern van het programma. Geniet van Klarafestival als vrijplaats van hoop, meerstemmigheid en schoonheid in alle mogelijke verschijningsvormen. Als een plek waar het bekende nieuwe betekenis krijgt en waar nieuwe ervaringen je overrompelen.

Jan Raes, voorzitter

Joost Fonteyne, intendant

Chantal Pattyn, manager Klara

Daar zit muziek in

Hans Beckers heeft een huis met een tuin. In die tuin staat een grote boom. Vaak gaat hij daar in die tuin naar die boom staan luisteren. Dat klinkt misschien gek, maar het is heel normaal: wij mensen hebben altijd al onze oren opengezet voor de geluiden van de natuur. Dat moest ook wel, want oermensen die in en met de natuur leefden, dienden alert te zijn voor de gevaren ervan. Ongetwijfeld was voor die oermens het bewust of onbewust beluisteren van omgevingsgeluiden ook een esthetische ervaring. Niet voor niets werden de eerste  instrumenten (trommels bijvoorbeeld) gemaakt

met materiaal dat uit de de natuur gehaald werd(zoals dierenhuiden). 

Er is altijd iets te horen

In de 20e eeuw zijn voor de wereld van het luisteren een paar profeten opgestaan. Een beroemd voorbeeld is het werk 4’33” van de Amerikaanse componist John Cage. Een pianist – maar het kan met elk instrument – gaat aan de piano zitten en blijft meer dan vier minuten – maar het kan ook korter of langer – stilzwijgend niets doen. Cage wou met dit experimentele stuk, dat sommigen als een grap zagen maar dat geenszins zo bedoeld was, aandacht vragen voor alle toevallig aanwezige geluiden. Absolute stilte bestaat niet, zei hij. ‘Er is niet zoiets als een lege ruimte of lege tijd. Er is altijd iets te zien, iets te horen. We kunnen nog zo hard proberen het stil te maken – het lukt ons niet.’

De uit Texas afkomstige componiste en accordeoniste Pauline Oliveros gebruikte in de jaren zeventig van de 20e eeuw voor het eerst de term ‘deep listening’. Diep luisteren was voor haar een heel aandachtige, op de omgeving gerichte benadering van luisteren, waarbij onder musici, en tussen musici en hun publiek een akoestische connectie ontstaat. Een verbinding met elkaar en met de omgeving. Oliveros wees uitdrukkelijker dan ooit op het onderscheid tussen horen en luisteren. Het eerste ‘is de fysieke manier die perceptie mogelijk maakt’, het tweede ‘is aandacht geven aan wat akoestisch en psychologisch wordt waargenomen’. De meest intense manier van luisteren, waarvoor ze dus de term ‘deep listening’ bedacht, omschreef ze als ‘op iedere mogelijke manier luisteren naar alles wat je kunt horen, ongeacht wat je aan het doen bent; dergelijk intens luisteren omvat de geluiden van het dagelijks leven, van de natuur, van je eigen gedachten en muzikale geluiden’.

Vandaag is er veel aandacht voor de brede akoestische omgeving waarin we leven. Universiteit Leiden heeft zelfs een professor ‘auditieve cultuur’: de Rotterdammer Marcel Cobussen. De titel van zijn recentste publicatie spreekt boekdelen: Engaging with everyday sounds (vrij vertaald: Aan de slag met alledaagse geluiden). Naast de meer esthetische, muzikale en artistieke implicaties daarvan, legt Cobussen zich ook toe op de dagelijkse geluidsbeleving. Hij wordt bijvoorbeeld door overheden gevraagd te bestuderen hoe de aandacht voor geluid een grotere rol zou kunnen spelen in de inrichting van openbare stedelijke ruimtes.

Een manier van in het leven staan 

Maar terug naar de tuin van Hans Beckers. Daar staat Hans dan, voor die grote boom die een eigen lied zingt. Hij mijmert over de prangende klimaatcrisis, het belang van de kwaliteit van ons leefmilieu en het behoud van ecosystemen. ‘La Floresta’, zegt Hans, ‘is mijn manier om een antwoord te bieden op de vele complexe vraagstukken die hiermee gepaard gaan’. Met dit werk wil hij een nieuwe context creëren ‘waarin mensen bewust kunnen verbinden met zichzelf, met elkaar, met hun omgeving, maar ook met de stilte en met de klank die de stilte in zich draagt’.

Zo is La Floresta niet zomaar een artistiek werk, ‘maar ook een manier van in het leven staan’. Met zijn werk wil Hans Beckers onze zintuigen ‘oefenen, aanscherpen en optimaal benutten’. Zintuigen, ja, in het meervoud, want niet alleen onze oren worden geactiveerd. We moeten elke dag opnieuw leren kijken, luisteren, voelen, ruiken en proeven, want alleen zo kunnen we ons echt openstellen voor de wereld.

Hans wil zijn publiek in een ‘trance-like state’ brengen, waarin we ‘geluid mogen ervaren in al zijn gelaagdheid’. Hij streeft ernaar om met klanken een ervaring op te wekken, waarin er geen harde grens meer bestaat tussen mensen en hun omgeving.

Knutselen met schelpen en zo

Hoe doet hij dat? Onder meer door het bespelen van natuurlijke materialen als schelpen, bladeren, zaaddozen, zand, stenen en water. Deze refereren aan de oerinstrumenten (die trommels van dierenhuiden, weet je wel). Maar we leven niet meer in de oertijd, en vandaag kunnen we die natuurlijke materialen met allerlei technologische hulpmiddelen capteren, bespelen, bewerken, veranderen. Zo vloeien natuur en technologie samen. Niet in tegenstrijd met elkaar, maar elkaar versterkend én opheffend. Het streven is een totaalervaring te ontwikkelen, waarin natuurlijke geluiden tastbaar worden, en zichtbaar.

Welkom in de tuin van Hans Beckers. Vergeet nu maar de woorden en de zinnen hierboven. Laat dat intellectuele los en open je zintuigen. Beleef onbevangen de visuele en auditieve wereld van La Floresta. Maar zelfs dát advies mag je in de wind slaan. Je bent de baas over je eigen traject. Je hebt deze ervaring zelf in de hand – of je laat je beleving net door de omstandigheden dicteren. De klankenwereld van Hans Beckers is open, vrij, eerlijk. Eén ding staat vast: de alledaagse geluiden om je heen zal je na La Floresta ongetwijfeld nooit meer op dezelfde manier horen.

Hendrik Vanden Abeele

Met dank aan Concertgebouw Brugge 

Hans Beckers

Hans Beckers is een veelzijdig kunstenaar die muziek, klank en beeldende kunst combineert tot creaties op de grens tussen performance en klankinstallatie. In zijn werk onderzoekt hij de klankkwaliteiten van alledaagse of natuurlijke objecten, die hij samenbrengt in experimentele, zelfgemaakte instrumenten. Zijn werk werd al getoond en uitgevoerd in verschillende internationale kunsthuizen als Opéra de Lille, Stavanger Konserthus en Casa Modernista São Paulo. Verder schreef Beckers muziek voor theater en film en maakt hij deel uit van het interdisciplinaire Post.Traum Collective, opgericht door dichteres-theatermaker Maya Wuytack, dat theater, muziek, performancekunst en dans samenbrengt.

Berlinde Deman

Berlinde Deman is als tubiste vast lid van de bigband Flat Earth Society onder leiding van Peter Vermeersch. Daarnaast werkte ze mee aan verschillende projecten binnen de jazz, klassieke muziek en het theater met o.a. Dave Douglas, Spinvis, Dick van der Harst en ChampdAction. Enkele jaren geleden leerde ze de serpent kennen, een 16e-eeuws blaasinstrument in het basregister met een unieke, duistere klankkleur, die ze in haar optredens langzaam tot ontplooiing brengt door het instrument te combineren met elektronica en loops. De ontdekking van dit bijzondere instrument zorgde voor nieuwe samenwerkingen met o.a. Graindelavoix, B.O.X, Jon Doe One, en Mirko Banovic.

Nathan Daems

Nathan Daems is jazzmusicus, componist en multi-instrumentalist. Na zijn vijfjarige jazzopleiding als saxofonist studeerde hij bij verschillende musici uit Oost-Europa, Azië, West-Afrika en Brazilië, waar hij traditionele instrumenten leerde bespelen en zich het repertoire en de improvisatiepraktijken uit die tradities eigen maakte. In zijn composities en improvisaties combineert hij die diverse culturele invloeden met jazz tot experimentele, meditatieve muziek. Daems richtte verschillende ensembles op, waaronder BLACK FLOWER, Bazaar d’Orient, Collective N Trance en Ragini Trio en werkte samen met musici als Ibrahim Maalouf, Bojan Z en The Gaslamp Killer.

Hans Beckers

La Floresta 

Walk | Installation | Concert 

La Floresta bestaat uit drie delen: een stiltewandeling (20 minuten), een voorbereidingsmoment (20 minuten) en het concertgedeelte (60 minuten).  

De voorstelling start met een luisterwandeling rond Bozar. Dit gebeurt in stilte, om zo de omgeving en het landschap op een diepere manier te ervaren. Eens terug in Bozar, bereiden enkele muzikanten al je zintuigen voor op het concert. In een aansluitende ruimte neem je plaats tussen de klanksculpturen en maak je deel uit van de klankinstallatie. 

Opgelet: de wandeling is niet toegankelijk voor personen met beperkte mobiliteit