Jazz at Lincoln Center Orchestra & Wynton Marsalis

Welkom op het 20e Klarafestival! 

Onder de noemer We Are Now brengt deze bijzondere verjaardagseditie een ode aan het hier en nu. Niemand stapt de magie van het moment zo onvervaard binnen als festivalartiest Patricia Kopatchinskaja. Waar en wat ze ook speelt, deze Moldavische violiste en componiste laat de vlam in de pan slaan. Elk concert is voor haar een nieuw begin, een vol ogenblik waarin alles nog kan gebeuren. Klarafestival 2025 schetst een veelgelaagd portret van Patricia Kopatchinskaja als violiste, componiste en inspirator. 

Ter ere van onze 20e verjaardag lanceren we een nieuwe traditie: één dag lang wordt de Kunstberg omgetoverd tot Muziekberg/Mont des Musiques. Naast concerten en voorstellingen op verschillende locaties houden we een nieuw ensemble boven de doopvont. Sound of Brussels Orchestra gaat op zoek naar de uitzonderlijke klank van Brussel. 

We leven in uitdagende tijden. Ook daar staan enkele festivalprojecten bij stil. Tegelijkertijd bewijzen ze hoeveel hoop er tussen de noten van een Stabat Mater of een Dies Irae kan schuilen. Hoe muziek ons kan beroeren en inspireren. Voor Patricia Kopatchinskaja is muziek geen abstracte materie: ‘Muziek is er om iets mee te doen. Ook wanneer ze geen concrete boodschap of functie heeft, appelleert ze aan ons. Ze wil gehoord worden. Ik geloof niet in absolute muziek. Niet écht.’

Laat het feest losbarsten! 

Joost Fonteyne, intendant

Jan Raes, voorzitter

Chantal Pattyn, nethoofd Klara

Voor de derde dag op rij verwelkomen we Wynton Marsalis (1961, New Orleans). Elk van deze concerten geeft ons een inkijk in zijn persoon. Marsalis is immers meer dan een gevierd jazztrompettist en -componist. Hij grijpt elke kans om jazz al spelend en vertellend te delen met een publiek van alle leeftijden. Op donderdag gaf hij een exclusief educatief concert voor de Brusselse scholen en gisteren werden in samenwerking met het Belgian National Orchestra twee van Marsalis’ klassieke composities gespeeld. Zijn muzieksmaak reikt van flamenco met (wijlen) Paco De Lucía over country met Willie Nelson tot salsa met Rubén Blades, maar met klassieke muziek als een constante. Zo heeft Marsalis inmiddels vier symfonieën en twee concerti op zijn conto, en nam hij maar liefst elf albums op met klassiek trompetrepertoire, van Händel tot Hindemith. Maar vanavond staat in het teken van jazz pur sang, met een selectie van werken die Marsalis’ ensembles – het Jazz at Lincoln Center Orchestra (JLCO) en het daaruit gepuurde Septet – centraal stelt.

Uitgesproken, maar niet uitgespeeld 

Het is het septet dat dit concert zal openen met The Democracy! Suite, een achtdelig werk van Marsalis. Als publiek figuur is Marsalis voorzichtig met polemische uitspraken over het huidige Amerikaanse beleid. Dat neemt niet weg dat hij via zijn muziek maatschappelijke stellingen durft in te nemen, vooral daar waar deze raken aan wat hij als kernwaarden van jazz beschouwt: democratie, vrijheid, samenwerking, en optimisme, zelfs oog in oog met tegenspoed. Hij schreef deze suite dan ook in 2020, middenin de pandemie die wereldwijd, maar in het bijzonder in de VS, slachtoffers maakte. Marsalis plaatst zich hiermee in een lange traditie van jazzmusici die – de ene al krachtiger dan de andere – op muzikale wijze protesteren tegen de gang van zaken. Dat gebeurde veelal in respons op de positie van zwarte Amerikanen in een land dat blijvend worstelt met een erfenis van slavernij, segregatie en geïnstitutionaliseerd racisme. Enkele voorbeelden daarvan zijn Charles Mingus’ Fables of Faubus (1959), Sonny Rollins’ The Freedom Suite (1960), of de vele composities van Duke Ellington waarin hij zijn volk (My People) viert, van Black Beauty (1928) tot The Afro-Eurasian Eclipse (1971). Dat principe — eren eerder dan protesteren — hanteert Marsalis ook graag, al durft hij zijn punt bijwijlen expliciet te maken. Zo ook in The Democracy! Suite.

‘Be Present’ opent deze suite in volle swing als een ode aan de vele mensen die tijdens de pandemie op post bleven, zo schrijft Marsalis. Muzikaal doet dit deel denken aan de hardbop van Art Blakey and the Jazz Messengers, de band waarmee de negentienjarige Marsalis zijn eerste professionele stappen in de jazz zette. Met ‘Sloganize, Patronize, Realize, Revolutionize (Black Lives Matters)’ katapulteert Marsalis ons naar de jaren zestig, met echo’s van het John Coltrane Quartet. Net als in diens A Love Supreme, waar bas en sax de titel woordloos scanderen, klinkt ‘Black Lives Matters’ hier als een blazersmelodie – een muzikale aanklacht tegen de pandemie van politiegeweld. Ook in ‘Ballot Box Bounce’ is het protest uitgesproken. Hoe vrolijk en vluchtig de muziek ook klinkt, de boodschap is doodernstig: de democratie is in gevaar. Groove en beats staan centraal in ‘That Dance We Do (That You Love Too),’ waarin Marsalis zich liet inspireren door de ritmische diversiteit van protestmuziek. En waar geprotesteerd wordt, wordt ook gezongen en gedanst. Ook dat is weerstand bieden. De blues ballad ‘Deeper Than Dreams’ herinnert dan weer  aan de slachtoffers van  Covid-19, van wie we vaak geen afscheid konden nemen. Voor ‘Out Amongst the People (for J Bat)’ haalt Marsalis de tamboerijn tevoorschijn. J Bat staat voor pianist Jon Batiste, ook wel bekend van The Late Show with Stephen Colbert, en een inspiratiebron voor Marsalis omwille van diens continue strijd voor vrijheid. ‘It Come ‘Round ‘Gin’ roept opnieuw de sfeer van Blakey op. Toeval of niet, dit deel gaat over hoe de geschiedenis zich herhaalt. Of zijn het toch eerder mensen die zich herhalen, zoals historicus Geoffrey Ward poneert? The Democracy! Suite eindigt feestelijk, met een evocatie van de New Orleaanse parades. Marsalis besluit nadrukkelijk hoopvol. Hij is niet blind voor verdeeldheid, voor mensen die wegkijken, voor propaganda die de illusie creëert dat ongeluk enkel anderen treft. Maar hij ziet dat mensen zich verenigen in tijden van rampspoed, en hoopt: ‘That’s When All Will See.’

Een open blik op de toekomst

Wat de tweede helft van dit concert in petto heeft, is op het moment dat we dit schrijven niet bekend. We weten dat het septet zal uitgroeien tot een volledige bigband, maar welke werken het JLCO zal spelen, zullen we samen met jou ontdekken. Het is best mogelijk dat de setlist pas op de avond zelf in een finale plooi valt. Deze musici zijn dan ook van geen kleintje vervaard: sinds de oprichting van JLCO in 1992 heeft het ensemble een immens repertoire opgebouwd, van het canonische swingrepertoire van Ellington en Count Basie over bigbandarrangementen van jazzlegendes zoals Max Roach en John Lewis, tot eigen werk van Marsalis en zijn bandgenoten. In de goed gevulde concertkalender van JLCO passeren heel wat composities de revue, zodat de musici steeds voorbereid zijn om in hun uitgebreide band book te grasduinen. Hoe dan ook, met Marsalis aan het roer begeven we ons op het kruispunt van traditie en modernisme. Of zoals hij zelf ooit zei: ‘We attempt to embrace both the legacy and the future of jazz so the history of jazz is present in what is currently being played.’

Matthias Heyman

Jazz at Lincoln Center Orchestra

Jazz at Lincoln Center Orchestra is een Amerikaanse bigband en jazzorkest geleid door Wynton Marsalis. Het ontstond in 1988 in de nasleep van de concertreeks Classical Jazz bij Lincoln Center. Sindsdien maakt het orkest vast deel uit van Jazz at Lincoln Center, een organisatie in New York die de jazzcommunity wil versterken via concerten, educatie en ondersteuning. Onder leiding van Marsalis speelt het ensemble concerten in zijn thuisbasis, maakt het tournees in de VS en het buitenland, bezoekt het scholen en treedt het samen op met symfonieorkesten. Daarnaast nam Jazz at Lincoln Center Orchestra tientallen albums op, die het sinds 2015 uitbrengt op een eigen label, Blue Engine Records.

Wynton Marsalis

Wynton Marsalis is een Amerikaans trompettist en componist. Na zijn muzikale jeugd in New Orleans begon hij in 1979 klassieke muziek te studeren aan de Juilliard School in New York, maar de lokroep van de jazz bracht hem al snel op een ander pad. Hij onderbrak zijn studies om te touren met The Jazz Messengers, de band van Art Blakey, en ging vervolgens solo verder. Sindsdien nam hij meer dan 100 jazz- en klassieke albums op en gaf hij concerten over de hele wereld. Marsalis won negen Grammy Awards en kreeg in 1997 als eerste een Pulitzer Prize voor een jazzcompositie met zijn oratorium Blood on the Fields. Sinds 1991 is hij artistiek directeur van Jazz at Lincoln Center.

late night jamm

22:00 jammsessie met Frank Vaganée (saxofoon), Sam Gerstmans (contrabas) & Teun Verbruggen (drum) — Bozar, Terarken

 Toegang enkel op vertoon van een ticket voor het concert om 20.00 uur 

JAZZ AT LINCOLN CENTER ORCHESTRA

Wynton Marsalis - Music Director, Trumpet

Ryan Kisor -Trumpet

Kenny Rampton -Trumpet

Marcus Printup - Trumpet

Vincent Garnder -Trombone

Chris Crenshaw - Trombone

Elliot Mason - Trombone

Sherman Irby - Alto and Soprano Saxophones, Flute, Clarinet

Alexa Tarantino - Alto and Soprano Saxophones, Flute, Clarinet

Chris Lewis -Tenor and Soprano Saxophones, Clarinet, Bass Clarinet

Abdias - Armenteros - Tenor and Soprano Saxophones, Clarinet

Paul Nedzela - Baritone and Soprano Saxophones, Clarinet, Bass Clarinet

Isaiah J. Thompson - Piano

Carlos Henriquez - Bass

Obed Calvaire -Drums