Julien Libeer, Fabian Fiorini & Amélie Hayoz

Pilgrims. Sounds of Travel

22.03.2025 — 17:00

KMSKB, Auditorium 490

Voorwoord

Welkom op het 20e Klarafestival!

Onder de noemer We Are Now brengt deze bijzondere verjaardagseditie een ode aan het hier en nu. Niemand stapt de magie van het moment zo onvervaard binnen als festivalartiest Patricia Kopatchinskaja. Waar en wat ze ook speelt, deze Moldavische violiste en componiste laat de vlam in de pan slaan. Elk concert is voor haar een nieuw begin, een vol ogenblik waarin alles nog kan gebeuren. Klarafestival 2025 schetst een veelgelaagd portret van Patricia Kopatchinskaja als violiste, componiste en inspirator.

Ter ere van onze 20e verjaardag lanceren we een nieuwe traditie: één dag lang wordt de Kunstberg omgetoverd tot Muziekberg/Mont des Musiques. Naast concerten en voorstellingen op verschillende locaties houden we een nieuw ensemble boven de doopvont. Sound of Brussels Orchestra gaat op zoek naar de uitzonderlijke klank van Brussel.

We leven in uitdagende tijden. Ook daar staan enkele festivalprojecten bij stil. Tegelijkertijd bewijzen ze hoeveel hoop er tussen de noten van een Stabat Mater of een Dies Irae kan schuilen. Hoe muziek ons kan beroeren en inspireren. Voor Patricia Kopatchinskaja is muziek geen abstracte materie: ‘Muziek is er om iets mee te doen. Ook wanneer ze geen concrete boodschap of functie heeft, appelleert ze aan ons. Ze wil gehoord worden. Ik geloof niet in absolute muziek. Niet écht.’

Laat het feest losbarsten!

Joost Fonteyne, intendant

Jan Raes, voorzitter

Chantal Pattyn, nethoofd Klara

Programma

Fabian Fiorini & Amélie Hayoz – composition

Donald Sturrock – libretto

Julien Libeer – piano, artistic direction

Sarah Laulan – contralto

Anicet Adeyemi – soloist from Equinox

Uxía Martínez Botana – double bass

Dré Pallemaerts – drums

Zeno Popescu – choral conductor

Chorale Equinox – children’s choir

Singing Molenbeek – children’s choir

Lydia Mboko & Sarah Laulan – stage direction, scenography

Lydia Mboko – choreography

Programmatekst

Julien Libeer over Pilgrims

On the road met de koorkinderen

Al meer dan tien jaar werk ik met verschillende kinder- en jeugdkoren in het Brusselse. Eerst was er Equinox, daarna Singing Molenbeek en recent de Flagey Academy. Stuk voor stuk, elk op hun eigen manier, sociale projecten voor kinderen die niet die typische ‘stuur-je-kind-naar-een-klassiek-koor’-achtergrond hebben.

Het is een voorrecht om deze jonge mensen te zien opgroeien – sommigen zelfs tot volwaardige, volwassen zangers. Van mijn kant was het trouwens allesbehalve pure onbaatzuchtigheid: weinig anders helpt zo goed om de blijkbaar onvermijdelijke neuroses van het reizende pianistenbestaan wat te temperen.

Na een decennium leek het tijd voor iets groots en meeslepends. Pilgrims begon niet met een concept, maar met een persoon. Ik stel je graag voor aan Anicet.

Anicet Adeyemi is het oudste lid van Equinox – ze kwam er op haar zesde bij en is nu achttien. Het leven heeft van haar een uitzonderlijke zangeres gemaakt: een bereik van meer dan drie octaven, loepzuivere intonatie, een instinctief gevoel voor harmonie en een waanzinnige groove. Een klasse apart. We wilden Anicet in dit project een centrale rol geven, en de esthetiek van de Zwarte muziektraditie leek een veelbelovend begin.

Dus stelde ik de gerenommeerde jazzpianist en componist Fabian Fiorini voor om een modern oratorium te schrijven voor kinderkoor, twee solisten, en pianotrio. De Londense schrijver Donald Sturrock tekende voor het libretto en gaf de pitch zijn definitieve vorm:

Vertrekkend van de spirituele reis in John Bunyans invloedrijke 17e-eeuwse parabel The Pilgrim’s Progress, neemt Pilgrims je mee op een tijdloze, allegorische reis door de perikelen van migratie.

Onze pelgrims krijgen een stem dankzij de kinderen van Equinox en Singing Molenbeek. Ze trotseren stormen en draken, en worden gelokt door corruptie, ijdelheid en luiheid. Sommigen raken zelfs vast in moerassen van wanhoop. Zullen ze ooit de Hemelse Stad bereiken?

Overal ter wereld halen migranten het nieuws. Oorlog, vervolging, hongersnood of natuurrampen dwingen mensen hun thuis achter te laten. Op zoek naar een beter bestaan wagen vluchtelingen alles.

Pilgrims vertelt het universele verhaal van een symbolische reis naar de belofte van een nieuw leven. We beseffen dat elke vluchteling, ongeacht de reden van hun tocht, in wezen een pelgrim is, op zoek naar iets beters.

Tussen alle Mozart, alle Ravel en de constante drukte van het leven van een klassiek pianist, is Pilgrims waarschijnlijk de meest betekenisvolle zijstap die ik tot nu toe heb gezet. Deze kinderen samenbrengen, jonge muzikanten die ik bewonder een podium geven, samen werken rond zo’n uniek en belangrijk thema, en eindelijk spelen met een echte drummer (!)... veel beter wordt het niet.

Julien Libeer

Vertaling: Albert Edelman

Biografie

Fabian Fiorini

De Belgische jazzmuzikant, componist en docent improvisatie Fabian Fiorini is zowel thuis in de (hedendaagse) klassieke muziek als in de jazz. Hij maakt deel uit van Ictus en jazzensemble Octurn en werkt daarnaast regelmatig samen met het jazztrio Aka Moon. Als componist schreef hij werken voor o.a. Oxalys, Ricercar Consort en Ensemble Soledad. Zijn oeuvre omvat pianomuziek, kamermuziek, een mini-opera en een herwerking van Bachs Matthäus-Passion voor jazzensemble.Daarnaast werkte Fiorini samen met ensembles als Ensemble InterContemporain en Taraf de Haïdouks en een breed scala aan artiesten als Anna Fedorova, Frederic Rzewski, Kris Defoort, Fabrice Murgia, Anne Teresa De Keersmaeker en Wim Vandekeybus.

Donald Sturrock

Donald Sturrock is een Britse auteur, librettist en televisiemaker. Hij studeerde moderne geschiedenis aan de University of Oxford en trad vervolgens toe tot de afdeling muziek en kunsten van BBC Television, waar hij als scenarist, producent en regisseur meewerkte aan documentaires over o.a. Bartók, Schnittke en operazanger Robert Lloyd. Verder heeft Sturrock een nauwe band met het werk van Roald Dahl en publiceerde hij in 2010 diens geautoriseerde biografie Storyteller. Ook schreef hij zes operalibretto’s, waaronder The Golden Ticket (2001) met muziek van Peter Ash, gebaseerd op Charlie and the Chocolate Factory, en libretto’s voor componisten als Tobias Picker en Eleanor Alberga.

Julien Libeer

De Belgische pianist Julien Libeer studeerde bij Daniel Blumenthal, Jean Fassina en Maria João Pires. Hij is artist in residence bij Flagey en stond daarnaast in concertzalen als Concertgebouw Amsterdam, Barbican Hall London, Palau de la Música in Barcelona en Elbphilharmonie Hamburg. Daarbij werkte hij samen met orkesten als Brussels Philharmonic, Sinfonia Varsovia en New Japan Philharmonic. Als kamermuzikant trad hij op naast o.a. Augustin Dumay, Paul Lewis en Lorenzo Gatto. Daarnaast brengt Libeer muziek buiten de concertzaal als presentator van talkshow Studio Flagey (2016) en concertreeks Salon Libeer bij Concertgebouw Brugge, waarin hij muziek combineert met lezingen en discussies.

Sarah Laulan

De Franse mezzosopraan Sarah Laulan studeerde aan het Koninklijk Conservatorium Brussel bij Marianne Pousseur en de Muziekkapel Koningin Elisabeth bij José Van Dam. Ze won de Prix Paul Streit op het Concours de Genève in 2016 en behaalde de derde prijs op de Koningin Elisabethwedstrijd in 2014. Daarnaast was ze o.a. te zien bij Théâtre du Capitole de Toulouse, Opéra national du Rhin, Philharmonie de Paris, Opéra Royal de Wallonie, Konzerthaus Berlin en Elbphilharmonie Hamburg. Laulan is gespecialiseerd in muziektheater en hedendaagse muziek en vertolkte creaties van componisten als Martin Matalon, Matteo Franceschini, Michaël Lévinas, Marc Bleuse en Dai Fujikura.

Anicet Adeyemi

Anicet Adeyemi groeide op in Brussel als dochter van een Kameroense moeder en een Nigeriaanse vader. Op zevenjarige leeftijd sloot ze zich aan bij Equinox, waar ze al gauw soliste werd en inmiddels uitgroeide tot een belangrijke steunpilaar door haar sterke band met dirigent Zeno Popescu. Ook zingt ze in een van de koren van haar protestantse parochie. Als zangeres onderscheidt ze zich door haar bereik van meer dan drie octaven, perfecte intonatie en gevoel voor harmonie en groove. Ze ontwikkelde zich in uiteenlopende stijlen, maar blinkt nog het meest uit in de gospel. Naast haar passie voor muziek streeft ze een carrière na in de geneeskunde, al zal muziek haar altijd blijven begeleiden.

Uxía Martínez Botana

De Spaanse contrabassiste Uxía Martínez Botana studeerde aan het Conservatorium van Amsterdam bij Peter Stotijn. Ze was tot 2019 eerste contrabas bij Brussels Philharmonic en speelde daarnaast als gast bij orkesten als het Koninklijk Concertgebouworkest, Nederlands Philharmonisch Orkest, Royal Scottish National Orchestra, Kremerata Baltica en Antwerp Symphony Orchestra. Verder is ze medeoprichtster van Rubik Ensemble, bestaande uit zes internationale solisten in de bezetting van strijkkwartet, contrabas en piano. Als kamermuzikante werkte Martínez Botana samen met o.a. Julia Fischer, András Schiff, Nobuko Imai, Kian Soltani, Sol Gabetta en Bertrand Chamayou.

Dré Pallemaerts

Dré Pallemaerts is een Belgisch drummer, componist en geluidstechnicus. Hij studeerde bij Jeff Hamilton in Los Angeles en maakte nadien carrière in Seattle, New York en vooral in de Belgische jazzscène. Als lid van Jack van Poll trio begeleidde hij solisten als Dee Dee Bridgewater, Etta Cameron, Arnett Cobb, Dave Pike en Spike Robinson. Verder was hij lid van o.a. Michel Herr Trio, Kris Defoort Quartet en Philip Catherine Trio en werkte hij samen met jazzmusici als Toots Thielemans, Bert Joris, John Scofield, Tom Harrell en Steve Grossman. Daarnaast is Pallemaerts docent aan het Lemmensinstituut in Leuven en het Conservatoire national supérieur de musique in Parijs.

Zeno Popescu

Zeno Popescu is een Roemeense tenor en koordirigent. Hij studeerde zang aan de Muziekkapel Koningin Elisabeth bij José Van Dam. Als solist zong hij o.a. in De Munt, Opéra Royal de Wallonie, Bozar, Flagey en verschillende concertzalen in het buitenland. Sinds 2013 is hij dirigent van het kinderkoor van Equinox, een sociaal-artistiek project van de Muziekkapel Koningin Elisabeth. In 2014 richtte hij de koororganisatie Singing Molenbeek op, waarmee hij verschillende schoolkoren in Molenbeek laat begeleiden door professionele coaches. Sinds 2024 dirigeert Popescu het koor van Flagey Academy, een jeugdkoor voor Brusselse kinderen tussen 8 en 20 jaar gerekruteerd uit schoolkoren in basisscholen.

Chorale Equinox

De vzw Equinox werd in 2012 opgericht door de Muziekkapel Koningin Elisabeth onder impuls van pianiste Maria João Pires en ondersteunt intussen vijf verschillende kinderkoren. De organisatie zet zich in voor de muzikale ontwikkeling van kinderen uit maatschappelijk kwetsbare groepen, zoals kinderen met een beperking, kinderen uit kansengroepen of kinderen afkomstig uit conflictgebieden. Door hen een kwalitatieve muzikale opleiding aan te bieden, hoopt Equinox deze kinderen vaardigheden als geduld, concentratie, kritisch denken en samenwerking bij te brengen, om op die manier via muziek de gelijke kansen te bevorderen.

Singing Molenbeek

Het kinderkoorproject Singing Molenbeek werd in 2014 opgericht door Zeno Popescu en Julien Libeer in de Molenbeekse basisschool La Flûte Enchantée en breidde zich later uit naar andere scholen in Molenbeek. De kinderen in het koor zijn tussen de 6 en de 12 jaar oud en hebben vaak een migratieachtergrond. Door hen intensief te betrekken bij het koor wil Singing Molenbeek de kinderen bijstaan in hun persoonlijke ontwikkeling om zo perspectieven op nieuwe toekomstmogelijkheden te openen. Daarbij heeft het zowel aandacht voor de kinderen zelf als voor hun school- en thuisomgeving. Sinds 2016 stond het koor op prestigieuze locaties als Concertgebouw Brugge, Flagey, en Festival Résonances.

Liedteksten

1. NO WAY BACK

NARRATOR:

They didn’t want to leave our home. They just had to.

This is their story.

There’s no way back

We have a burden on our back

The sun has turned

The earth to dust

We do not know who we can trust

There’s no way back

Our fate lies heavy on our back

They drove us out

Out of our land

We need to find a helping hand

Hate an persecution

Nature’s retribution

One thing is clear

There’s no way back

No way

There’s no way back

2. BLACK DOG

The black dog

Snapping

At our heels

He comes

From our darkest dreams

He doesn’t listen to our screams

Snapping

At our heels

Snapping

At our heels

He’s a beast

His yellow eyes blaze bright with flame

He knows our heart are filled with shame

The black dog snapping at our heels

He chases us into the sea

Is this perhaps our destiny

He chases us into the sea

Is this perhaps our destiny.

3. THE DECEIVER

People, stop and look around

Black dog has vanished into air

He’s disappeared

He is not there

You are not cursed

You have been blessed

Just follow me and you’ll ﬁnd rest

Far away, there is a place for you

A land where you can start anew

A place where you can all be free

(If you give your last possessions to me!) Listen to me. Become a believer!

(aside to the audience)

I am not a priest

I’m The Deceiver!

4. THE CELESTIAL CITY

THE DECEIVER: No longer are you dispossessed.

You are pilgrims. Bound for the celestial city.

Take us there right now

Take us there right now To the celestial city

The celestial city

Take us to the celestial city

Take us, oh take us there right now

All that we have we give away

We turn night into day

No more crying

No more sorrow

We’re heading for a bright tomorrow

Take us, oh take us there right now

All that we have we give away

We turn night into day

No more crying

No more sorrow.

5. THE EMBARCATION

NARRATOR: The pilgrims board a tiny boat. They head out from the beach. They are already out of sight of land, when they realise that the boat has no captain. They have been abandoned.

6. THE STORM

There’s a storm coming

Mighty powers Clouds like towers

Waves getting greener, Darker, meaner

Thermometer dropping Raindrops plopping Ship is pitching

We’re all twitching Tide’s a -growing, We’re all throwing…

Aaah! Ooh!

Swell’s gigantic! Now we’re frantic! Eardrums popping! There’s no stopping This terrifying storm.

PILGRIM AFRAID: A lightning strike!

Thunder rocks our frightened bones Listen to our ship’s creaks and groans

The ship is sinking!

We’re shaking and we’re white with fear

It seems the end is drawing near!

Our lips are dry with fear and foam We wish that we could go back home!

Aaaah! Oooh!

All our dreams are crashing down!

We’re going to die, we’re going to drown! Aaaah! Oooh!

Stop lamenting!

The storm’s relenting! Our ship’s still afloat!

We have not lost our boat!

TUTTI: We’re still alive! We have survived!!

7. CALM

(without text)

8. PILGRIMS

NARRATOR:

Deep down in the deepest depths When you’re feeling so low

Look up! To the highest height That’s where we will go

We look on the bright side Nothing gets us down

We’re pilgrims, We’re believers. We’re not gonna drown!

Though we’re tired and penniless Though we’re weak and wet

We are gonna beat the odds.

We’re not beaten yet.

We’re pilgrims. We’re believers. We’re not gonna drown!

We believe a better life Surely lies ahead

A place where we can settle down And earn our daily bread.

We’re pilgrims. We’re believers. We’re not gonna drown!

9. BELIEVERS

NARRATOR: As if in answer their prayers, an island appears on the horizon. A friendly wind draws the boat to the verdant green and it is washed ashore. The pilgrims disembark.

Marooned upon an unknown shore We’ve never seen this place before. It’s green and lush with fruit to eat. We kiss the ground beneath our feet. Our guide is gone. He’s a deceiver.

But we’re still strong. We are believers!

10. ON THE SHORES OF EDEN

TUTTI: We pilgrims walk along a track

We look ahead.
We don’t look back.
Finding shelter in some caves Where we forget the crashing waves
Where it’s warm and dry and we can rest

A home for all us

dispossess’d

What is this ?

A giant snake.

We may have made a bad mistake!

11. IN THE CAVE OF THE MONEY SNAKE

SNAKE: Don’t back away, I am your friend.

In me you’ve found your journey’s end. You have survived. But for which end ?

With only these clothes upon your back. It’s clear that you are all very poor. You’ll need some cash.

I am sure of that

follow me and I will guarantee

Endless riches, you will see.

Behold, these eggs! Observe them well! For they are super special -

Inside each one’s a tiny snake, A reptile that is sure to make

You rich. Go on, they’re yours to take!

Each money snake, as you will see, Is absolutely guaranteed

To make your life a bed of roses If you just heed what it proposes.

The eggs will hatch soon and ensure That you’ll be rich and never poor. Life will be oh so very nice,

If you just follow their advice.

12. CHORUS OF UNBORN SNAKES (THE CREED OF GREED)

TUTTI: Money, money. Lots of money And you need it now!