Programmaboekje

Maxim Emelyanychev conducting

il Pomo d'Oro & Maxim Emelyanychev

St John Passion

25.03.2026 — 20:00
Bozar, Henry Le Boeufzaal
Voorwoord

Where Is Home? 

Thuiskomen in muziek 

 

Een man stapt het podium op, cello in de hand. Hij kijkt de zaal in, spreidt zijn armen en zegt: ‘Welkom. Vanavond zijn jullie geen toehoorders, maar deelnemers. Onze ontmoeting is een uitwisseling.’ Dan begint hij te zingen en te spelen, en wordt alles duidelijk. Als een levende antenne capteert hij de energie van het publiek en stuurt die in veelvoud terug. De zaal wordt een woonkamer. Wie erbij was, gaat als een ander mens naar huis. 

 

Ongeveer zo verloopt een concert van Abel Selaocoe. Samen met de charismatische cellist, zanger en componist heten we je hartelijk welkom op het 21e Klarafestival. Als festivalartiest speelt Selaocoe drie concerten die het hele spectrum van zijn muzikale wereld bestrijken. Van traditionele muziek uit zijn geboorteland Zuid-Afrika tot barok, jazz, hedendaags klassiek en improvisatie: al die invloeden smelt hij om tot een uniek oeuvre in het teken van identiteit en culturele uitwisseling.

 

Aan het debuutalbum van Selaocoes eigen Bantu Ensemble ontlenen we het thema van deze festivaleditie: Where Is Home? Het is een open vraag met ontelbare antwoorden – zeker in het superdiverse Brussel met zijn 180 nationaliteiten en 100 talen. Onze hoofdstad is een draaischijf. Een toevluchtsoord. Een tijdelijke of permanente thuisbasis voor talloze mensen, elk met hun eigen verhaal. Iedere dag prijzen we ons gelukkig dat we als festival in zo’n vruchtbare bodem mogen ankeren. 

 

Klarafestival 2026 is een ode aan de stad waar we thuis zijn. Tijdens Muziekberg/Mont des Musiques palmen Brusselse musici één dag lang de Kunstberg in, van het Muziekinstrumentenmuseum tot Bozar, van de Ravensteingalerij tot de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten. En zowel Radio Lomax als het koor Les Invisibles (La Voix des Femmes Sans Papiers) vertolken Brusselse liederen met uiteenlopende wortels. 

 

Een zo breed mogelijk publiek laten ervaren dat klassieke muziek springlevend is: dat is onze missie. Zelfs de meest vertrouwde werken klinken als nieuw in de handen van de avontuurlijke musici met wie we ons omringen. Laat je verrassen door Bachs Johannespassie onder de baton van Maxim Emelyanychev. Verbaas je over Beethoven en Strauss met het Orchestre Philharmonique du Luxembourg. Herontdek Chopin en Skrjabin in een uitvoering door Alexandre Kantorow. Of maak kennis met klavierfenomeen Anthony Romaniuk: net als Abel Selaocoe vervlecht hij eigen muziek met bestaand repertoire, van Bach tot Björk. 

 

Dit festivalprogramma telt wel meer muzikaal gelijkgestemden. Zo voltooide Annelies Van Parys de 8e symfonie van haar oud-leraar Luc Brewaeys. Pianisten Kris Defoort en Stephane Ginsburgh brengen een hommage aan hun vriend Philippe Boesmans, die 90 jaar zou zijn geworden in 2026. Abel Selaocoe op zijn beurt improviseert met oude én nieuwe zielsverwanten, en vertolkt met Brussels Philharmonic een gloednieuw celloconcerto van de Amerikaanse componiste Jessie Montgomery. 

 

Dit alles zou niet mogelijk zijn zonder de steun van onze partners in Brussel en daarbuiten. Bozar, Flagey, De Munt, Ancienne Belgique, Brussels Philharmonic, Belgian National Orchestra, Passa Porta, BNA-BBOT en de Luc Brewaeys Foundation dragen bij aan het unieke DNA van Klarafestival. Onmisbare private partners zijn KPMG Belgium, Proximus, Brugse Zot, Gimv/WorxInvest en Interparking. We waarderen de steun van de Vlaamse Gemeenschap, de Vlaamse Gemeenschapscommissie, het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en de Nationale Loterij. De samenwerking met VRT en Klara is dan weer het geheim van ons succes als omroepfestival. We zijn dankbaar voor het enthousiaste publiek dat ons volgt, zowel in de concertzaal als thuis via de radio en VRT MAX. 

 

Voor Abel Selaocoe is ‘thuis’ veel meer dan een gebouw of een plek. ‘Het kan een spirituele ruimte zijn. Het kunnen mensen zijn. (...) Het kan iets zijn dat je vindt op je omzwervingen.’ Zeven jaar lang was Klarafestival ‘thuis’ voor intendant Joost Fonteyne. Zijn zin voor avontuur en maatschappelijke verbinding spreekt meer dan ooit uit dit festivalprogramma. In april 2026 vervolgt hij zijn tocht, en geeft hij de fakkel door aan Jan Van den Borre. Veel dank, Joost, voor de mooie jaren!

 

Het Klarafestivalteam

Joost Fonteyne, intendant

Jan Raes, voorzitter

Chantal Pattyn, netmanager Klara

Programma

il Pomo d'Oro – orkest, koor 

Maxim Emelyanychev – muzikale leiding, klavecimbel

Giuseppe Maletto – koorleider

Thomas Hobbs – Evangelist

Marco Saccardin – Christus

Chelsea Zurflüh – sopraan

Luciana Mancini – alt

Nicholas Scott – tenor

Guglielmo Buonsanti – Pilatus 

Alena Dantcheva – Ancilla 

Gabriele Lombardi – Petrus 

Raffaele Giordani – Servus

 

Coproductie: Bozar, Klarafestival

In het kader van The European Galas

 

Wegens ziekte zal Lisandro Abadie vervangen worden door Marco Saccardin

 

Johann Sebastian Bach (1685-1750)

St John Passion, BWV 245

Programmatekst

De Johannespassie van Johann Sebastian Bach

Muzikanten zijn altijd reizigers geweest, zowel vandaag als vroeger. Reeds in de barok staken ze landsgrenzen over, op zoek naar interessante opdrachten. Voor componist Georg Friedrich Händel, bijvoorbeeld, was ‘thuis’ zowel Duitsland en Italië als Engeland. De thuisbasis van Händels tijdgenoot Johann Sebastian Bach, daarentegen, was een kleiner gebied, namelijk Centraal-Duitsland. Bach werd geboren in Eisenach en woonde in verschillende steden in de huidige deelstaten Thüringen en Sachsen: Ohrdruf, Arnstadt, Mühlhausen, Weimar en Köthen. Van 1723 tot zijn dood bleef Bach honkvast in Leipzig; als Thomaskantor was hij de belangrijkste musicus van de stad. 

 

In april 1723 werd Bach aangenomen, op 1 juni begon hij officieel met zijn functie. Veel tijd had hij niet om zich in Leipzig aan te passen. Hij woonde in de Thomasschule, niet alleen met zijn familie, maar ook met studenten. Van privacy was weinig sprake. Vanaf 1731 had hij een ‘componir stube’, een kamertje waar hij zich kon afzonderen om te componeren. Bij zijn aankomst in Leipzig stond Bach als Director Musices een gigantische berg werk te wachten.  Hij had de muzikale leiding van de vier grote kerken van de stad (Thomaskirche, Nikolaikirche, Neue Kirche, Petrikirche), moest nieuwe muziek componeren voor de liturgische diensten en gaf les aan de Thomasschule. In zijn eerste Leipzig-jaar moest Bach bijvoorbeeld een cantate componeren voor elke zondagsviering. Om indruk te maken op het stadsbestuur én de gelovigen, componeerde hij ook enkele uitgebreide religieuze werken, zoals het Magnificat BWV 243 en de Johannespassie BWV 245. 

 

Het libretto van de Johannespassie

Met zijn Johannespassie zette Bach een traditie voort die sinds meerdere eeuwen in Duitsland bestond, waarbij het Lijdensverhaal van Christus muzikaal werd verteld. De herdenking van Christus’ kruisiging en dood was een essentiële viering in het kerkelijke jaar. Vooral vanaf het einde van de 17de eeuw konden die muzikale uitwerkingen in de Goede Week grote proporties aannemen. 

 

Op Goede Vrijdag 7 april 1724 leidde Bach voor het eerst een uitvoering van zijn Johannespassie in de Nikolaikirche. Het libretto bestaat uit drie elementen. Zoals de titel aangeeft, zette Bach het lijdensverhaal op muziek zoals de evangelist Johannes het beschreef. In de hoofdstukken 18 en 19 van het Johannes-evangelie wordt Jezus gevangengenomen, voor Kajafas en Pilates geleid, veroordeeld en gekruisigd. Bach vulde dat verhaal aan met religieus geïnspireerde poëzie van Barthold Heinrich Brockes (1680-1747), Christian Weise (1642-1708) en Christian Postel (1658-1705). Daarnaast bevat de Johannespassie ook koralen die gebaseerd zijn op tekstfragmenten en melodieën uit het lutherse gezangboek. Dat alles verwerkte Bach tot een heldere structuur in twee grote delen en vijf bedrijven, met achtereenvolgens het verraad en de gevangenneming; de verloochening; het verhoor en de geseling; de kruisiging en dood; en ten slotte de graflegging. 

 

Bezetting van de Johannespassie

Het evangelieverhaal wordt door de ‘evangelist’, een tenor, in recitatieven verteld. Andere zangers vertolken verschillende rollen, zoals Jezus (bas), Pilatus (bas), Maagd (sopraan), of de discipel Petrus (bas). De gedichten worden door vocale solisten gezongen in aria’s, die beschouwende momenten zijn op het evangelie. Het koor heeft zowel een dramatische als een reflecterende functie. Het wordt ingezet in korte fragmenten, waarbij de zangers soms roepen en schelden, en zo een stem geven aan de volkswoede. Daarnaast zingt het koor ook de koralen. 

 

Bach schrijft een orkest voor dat bestaat uit strijkers, blaasinstrumenten (traverso en hobo) en een basso-continuogroep. Op specifieke momenten schrijft Bach minder courante instrumenten voor, zoals de oboe de caccia, oboe d’amore, viola d’amore en viola da gamba, die een bijzondere kleur geven aan het orkest. 

 

Tekstuitbeelding

Het lijden van Christus is niet alleen in de tekst mee te volgen. Bach verrijkt de partituur met muzikale symbolen om het verhaal kracht bij te zetten. Dat soort muzikale tekstuitbeelding gebeurt regelmatig in de recitatieven, bijvoorbeeld wanneer de evangelist de geseling van Christus beschrijft in het recitatief ‘Barrabas aber war ein Mörder’. De geselslagen worden door zowel de evangelist als de instrumentale begeleiding haast fysiek verklankt. En nadat Petrus Christus heeft verloochend, imiteert de evangelist het pijnlijke huilen van Petrus in schrijnende notenslierten (‘weinete bitterlich’), in het recitatief ‘Er leugnete aber und Sprach’. 

 

In de aria ‘Ach mein Sinn’ vertelt de tenor over de wanhoop die Petrus voelt na de verloochening van Christus. De strijkersbegeleiding is onrustig en de aria eindigt abrupt. ‘Von den Stricken Meinen Sünden’ (‘Om mij van de strikken van mijn zonden te bevrijden’) is dan weer een aria voor de alt-solist, die verstrikt raakt in een dialoog met twee hobo’s. 

Dankzij een inventieve toepassing van het koor, kan Bach een dramatische spanning opbouwen, die doet denken aan de opbouw van een operascène. De veroordelingsscène, vol snelle tussenkomsten van het koor, heeft een enorme impact op de luisteraar. 

 

De goddelijke afkomst van Christus

Bach zou in totaal 5 passies hebben geschreven, waarvan enkel de Johannespassie en de Mattheuspassie BWV 244 volledig zijn overgeleverd. Terwijl in de Mattheuspassie de menswording van Christus centraal staat, ligt het accent in de Johannespassie op de goddelijke afkomst van Christus. Dat blijkt meteen uit het openingskoor Herr, unser Herrscher (‘Heer, onze heerser … u, de ware Zoon van God’). Christus is zich bewust van zijn positie als afgezant van God, en weet dat hij de wereld weer zal verlaten. De kruisdood betekent niet het einde. Dankzij de dramatische opbouw kan Bach de toehoorder tot in zijn ziel raken – wat de Johannespassie tot een absoluut meesterwerk van de barok maakt. 

 

Frederic Delmotte

Biografie

il Pomo d’Oro

Ensemble il Pomo d’Oro, opgericht in 2012, kenmerkt zich door dynamische interpretaties van opera’s en instrumentale werken uit de barok en klassieke periode. Het ensemble bestaat uit muzikanten gespecialiseerd in de historisch geïnformeerde uitvoeringspraktijk en werkte samen met dirigenten als Riccardo Minasi, Stefano Montanari en George Petrou. Sinds 2016 is Maxim Emelyanychev chef-dirigent; Francesco Corti op zijn beurt is vaste gastdirigent sinds 2019. Op het repertoire van het ensemble staan o.m. Monteverdi’s Orfeo, Purcells Dido and Aeneas, Händels Giulio Cesare en Pergolesi’s Stabat Mater. Sinds 2022 werkt il Pomo d’Oro aan opnames van alle symfonieën en geselecteerde soloconcerto’s van Mozart.
 

Maxim Emelyanychev

Maxim Emelyanychev is een Russische dirigent, pianist en klavecinist. Hij is chef-dirigent van il Pomo d’Oro sinds 2016 en van het Scottish Chamber Orchestra sinds 2019. Daarnaast leidde hij als gastdirigent orkesten als de Münchner Philharmoniker, Orchestre national de France, het Koninklijk Concertgebouworkest, Toronto Symphony Orchestra en Orchestra of the Age of Enlightenment. Met het Scottish Chamber Orchestra maakte hij gewaardeerde opnames van symfonieën van Schubert en Mendelssohn; met il Pomo d’Oro werkt hij aan een integrale opname van de symfonieën van Mozart. In 2025 ontving Emelyanychev de prestigieuze Herbert-von-Karajan-Preis, uitgereikt tijdens de Osterfestspiele Salzburg.

 

Thomas Hobbs

De Britse tenor Thomas Hobbs is een van de voornaamste Bachvertolkers en wordt wereldwijd gevraagd bij ensembles en orkesten gespecialiseerd in barok en oude muziek. Zo werkte hij samen met ensembles als Dunedin Consort, Les Arts Florissants, Pygmalion, Collegium Vocale Gent, de Academy of Ancient Music en Orchestra of the Age of Enlightenment, en met dirigenten als Philippe Herreweghe, Stephen Layton, John Butt en Raphaël Pichon. Op Hobbs’ repertoire staan onder meer Händels Messiah, Monteverdi’s Il ritorno d’Ulisse in patria (Telemachus), Mozarts Così fan tutte (Ferrando) en de titelrol in Albert Herring van Benjamin Britten, naast de passies, cantates, motetten en missen van Bach.

 

Marco Saccardin

De Italiaanse bas-bariton Marco Saccardin studeerde klassieke gitaar bij Monica Paolini en luit bij Massimo Lonardi. In 2009 werd hij lid van het Coro Polifonico Città di Rovigo onder leiding van Vittorio Zanon en Marco Scavazza. Bij die laatste studeerde hij ook renaissance- en barokzang, om vervolgens zijn operatechniek te vervolmaken bij Andrea Zese. Sindsdien zong hij als koorlid met ensembles als het Coro della Radiotelevisione Svizzera Italiana, de Gächinger Kantorei en La Capella Reial de Catalunya. Saccardin vertolkte operarollen als Leporello/Don Giovanni in het Teatro Olimpico di Vicenza en de titelrol in L’Orfeo op het Monteverdi Festival Cremona en zong solopartijen in het Weihnachtsoratorium van Bach en Ein deutsches Requiem van Brahms.

 

Chelsea Zurflüh

De Zwitserse sopraan Chelsea Zurflüh studeerde in Bern bij Barbara Locher en was tussen 2021 en 2023 lid van de operastudio van Opernhaus Zürich. Daarnaast stond ze op podia van o.a. het Royal Opera House, Oper Köln en de Händel-Festspiele, met rollen als Clori in Clori, Tirsi e Fileno (Händel), Pamina in Die Zauberflöte (Mozart) en Gerhilde in Die Walküre (Wagner). Ze werkte samen met ensembles en orkesten als Il Gusto Barocco, La Cetra en Prague Philharmonic Orchestra en dirigenten als Kent Nagano, Riccardo Minasi en Heiko Mathias Förster. In 2024 won Zurflüh het Concours de Genève, waarna ze een rol in het Grand Théâtre de Genève en tal van andere concertmogelijkheden kreeg.

 

Luciana Mancini

De Chileens-Zweedse mezzosopraan Luciana Mancini staat bekend om haar expressieve stem en veelzijdige repertoire, van renaissance en barok tot Berio en Piazzolla. Ze werkte samen met orkesten als Bach Consort Wien, het Freiburger Barockorchester, Pygmalion en L’Arpeggiata, en met dirigenten als Jordi Savall, Iván Fischer en Christina Pluhar. Daarnaast stond ze op de podia van o.a. de Staatsoper Unter den Linden Berlin, Teatro Real Madrid, de Opéra-Comique in Parijs en de Nationale Opera in Amsterdam. Daarbij zong ze o.a. de titelrollen in Rossini’s La Cenerentola, Händels Serse en Piazzolla’s Maria de Buenos Aires, naast rollen in Monteverdi’s Orfeo, Händels Messiah en Purcells Dido and Aeneas.

 

Nicholas Scott

De Britse tenor Nicholas Scott heeft een bloeiende carrière als opera- en concertzanger binnen het domein van de oude muziek. Hij werkte samen met historisch geïnformeerde ensembles als Cappella Mediterranea, Les Ambassadeurs, Les Arts Florissants, I Gemelli en Le Banquet Céleste en gespecialiseerde dirigenten als Leonardo García Alarcón en William Christie. Daarbij vertolkte hij onder meer de rollen van Eumete/Il ritorno d’Ulisse in patria (Monteverdi), Le Sommeil/Atys (Lully) en Grimoaldo/Rodelinda (Händel). Ook werkte hij mee aan opnames van onder meer Cadmus et Hermione (Lully) met Le Poème Harmonique en de Chandos Anthems (Händel) met het Orchestre de l’Opéra Royal de Versailles.

Liedteksten

Lees de gezongen teksten 

Bron: www.vocoza.nl

 

 

Partners

Structural partners

Klara, KPMG

 

Event partners

Brouwerij Halve Maan, Gimv | Worxinvest, Interparking, Proximus

 

Cultural partners

Ancienne Belgique, Belgian National Orchestra, Bozar, Brussels Philharmonic, De Munt | La Monnaie, Flagey, Muntpunt, Museum of Musical Instruments, Passa Porta

 

Public funding

Nationale Bank, Nationale Loterij meer dan spelen, Stad Brussel, Visit Brussels, Vlaamse Gemeenschap

 

Media partners

BRUZZ, De Standaard, La Première, La Trois, Le Soir, Musiq3, Radio 1, Ring TV, VRT Eén, VRT Canvas, VRT Max

 

Festival suppliers

Daniel Ost, Drukkerij VD, Maison Dandoy

Partner banner Proximus