B’Rock Orchestra, Robin Verheyen & Cristina Zavalloni

Where Is Home? 

Thuiskomen in muziek 

Een man stapt het podium op, cello in de hand. Hij kijkt de zaal in, spreidt zijn armen en zegt: ‘Welkom. Vanavond zijn jullie geen toehoorders, maar deelnemers. Onze ontmoeting is een uitwisseling.’ Dan begint hij te zingen en te spelen, en wordt alles duidelijk. Als een levende antenne capteert hij de energie van het publiek en stuurt die in veelvoud terug. De zaal wordt een woonkamer. Wie erbij was, gaat als een ander mens naar huis. 

Ongeveer zo verloopt een concert van Abel Selaocoe. Samen met de charismatische cellist, zanger en componist heten we je hartelijk welkom op het 21e Klarafestival. Als festivalartiest speelt Selaocoe drie concerten die het hele spectrum van zijn muzikale wereld bestrijken. Van traditionele muziek uit zijn geboorteland Zuid-Afrika tot barok, jazz, hedendaags klassiek en improvisatie: al die invloeden smelt hij om tot een uniek oeuvre in het teken van identiteit en culturele uitwisseling.

Aan het debuutalbum van Selaocoes eigen Bantu Ensemble ontlenen we het thema van deze festivaleditie: Where Is Home? Het is een open vraag met ontelbare antwoorden – zeker in het superdiverse Brussel met zijn 180 nationaliteiten en 100 talen. Onze hoofdstad is een draaischijf. Een toevluchtsoord. Een tijdelijke of permanente thuisbasis voor talloze mensen, elk met hun eigen verhaal. Iedere dag prijzen we ons gelukkig dat we als festival in zo’n vruchtbare bodem mogen ankeren. 

Klarafestival 2026 is een ode aan de stad waar we thuis zijn. Tijdens Muziekberg/Mont des Musiques palmen Brusselse musici één dag lang de Kunstberg in, van het Muziekinstrumentenmuseum tot Bozar, van de Ravensteingalerij tot de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten. En zowel Radio Lomax als het koor Les Invisibles (La Voix des Femmes Sans Papiers) vertolken Brusselse liederen met uiteenlopende wortels. 

Een zo breed mogelijk publiek laten ervaren dat klassieke muziek springlevend is: dat is onze missie. Zelfs de meest vertrouwde werken klinken als nieuw in de handen van de avontuurlijke musici met wie we ons omringen. Laat je verrassen door Bachs Johannespassie onder de baton van Maxim Emelyanychev. Verbaas je over Beethoven en Strauss met het Orchestre Philharmonique du Luxembourg. Herontdek Chopin en Skrjabin in een uitvoering door Alexandre Kantorow. Of maak kennis met klavierfenomeen Anthony Romaniuk: net als Abel Selaocoe vervlecht hij eigen muziek met bestaand repertoire, van Bach tot Björk. 

Dit festivalprogramma telt wel meer muzikaal gelijkgestemden. Zo voltooide Annelies Van Parys de 8e symfonie van haar oud-leraar Luc Brewaeys. Pianisten Kris Defoort en Stephane Ginsburgh brengen een hommage aan hun vriend Philippe Boesmans, die 90 jaar zou zijn geworden in 2026. Abel Selaocoe op zijn beurt improviseert met oude én nieuwe zielsverwanten, en vertolkt met Brussels Philharmonic een gloednieuw celloconcerto van de Amerikaanse componiste Jessie Montgomery. 

Dit alles zou niet mogelijk zijn zonder de steun van onze partners in Brussel en daarbuiten. Bozar, Flagey, De Munt, Ancienne Belgique, Brussels Philharmonic, Belgian National Orchestra, Passa Porta, BNA-BBOT en de Luc Brewaeys Foundation dragen bij aan het unieke DNA van Klarafestival. Onmisbare private partners zijn KPMG Belgium, Proximus, Brugse Zot, Gimv/WorxInvest en Interparking. We waarderen de steun van de Vlaamse Gemeenschap, de Vlaamse Gemeenschapscommissie, het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en de Nationale Loterij. De samenwerking met VRT en Klara is dan weer het geheim van ons succes als omroepfestival. We zijn dankbaar voor het enthousiaste publiek dat ons volgt, zowel in de concertzaal als thuis via de radio en VRT MAX. 

Voor Abel Selaocoe is ‘thuis’ veel meer dan een gebouw of een plek. ‘Het kan een spirituele ruimte zijn. Het kunnen mensen zijn. (...) Het kan iets zijn dat je vindt op je omzwervingen.’ Zeven jaar lang was Klarafestival ‘thuis’ voor intendant Joost Fonteyne. Zijn zin voor avontuur en maatschappelijke verbinding spreekt meer dan ooit uit dit festivalprogramma. In april 2026 vervolgt hij zijn tocht, en geeft hij de fakkel door aan Jan Van den Borre. Veel dank, Joost, voor de mooie jaren! 

Het Klarafestivalteam 

Joost Fonteyne, intendant

Jan Raes, voorzitter

Chantal Pattyn, netmanager Klara

Il Quaderno di Nerina: langs sporen, stilte en verbinding

Interview met Robin Verheyen door Albert Edelman 

Stel je voor: je opent de onderste lade van een oud bureau en vindt een notitieboekje met de handgeschreven naam Nerina op de kaft. Binnenin schuilen gedichten van een onbekende vrouw – alledaags, intiem, vol vragen over een nomadisch bestaan, over de sporen die mensen achterlaten, en over hoe een plek je vormt. De Amerikaans-Britse schrijfster Jhumpa Lahiri kneedde de verzen tot een gelaagd dagboek. Voor saxofonist en componist Robin Verheyen werd het de sleutel tot zijn nieuwe Il Quaderno di Nerina, speciaal geschreven voor B’Rock Orchestra en Klarafestival.

Wat trok je zo aan in Lahiri’s gedichten, en hoe sluit dat aan bij jouw eigen leven?

Ik ken Jhumpa niet persoonlijk, maar er is een indirecte connectie. Net als ik heeft zij wereldwijd geleefd, en dat thema – de sporen van eerdere bewoners, de manier waarop een plek je beïnvloedt – resoneert sterk. Soms leven wij muzikanten meer in hotels, en dat gevoel van tijdelijke thuisloosheid, van energieën die in een ruimte blijven hangen, dat vind ik fascinerend. Lahiri schrijft daarover alsof ze mijn eigen ervaringen in woorden vat. Haar gedichten gaan niet alleen over eenzaamheid in de natuur, maar ook over isolatie in de stad, omringd door mensen en prikkels. Ik voel dat soms sterker in steden dan op het platteland – die eenzaamheid midden in de massa, waar iedereen vlucht in zijn telefoon om de overvloed aan informatie te ontwijken. Dat is een paradox van onze tijd, en dat zit ook in de muziek.

Wat was je uitgangspunt bij dit werk?

Ik zocht een muzikale vertaling van Lahiri’s woorden. Net zoals zij zegt dat je beter gaat schrijven door te vertalen, zo leer ik door te luisteren en te improviseren. In dit stuk stel ik me de vraag: hoe beïnvloedt taal – Italiaans of Engels – het ritme, de expressie, en zelfs de fysieke klank van de muziek? Lahiri leerde van nul Italiaans om zichzelf op een nieuwe manier te kunnen uitdrukken, en vertaalt haar eigen werk terug naar het Engels. Die letterlijke en figuurlijke vertaling interesseert me, zoals wanneer de viool en ik dezelfde melodie spelen, maar met een heel ander karakter. Dat is wat tekst met muziek doet: het verandert de expressie, net zoals een vertaling een gedicht een nieuwe laag geeft.

Waarom koos je voor Cristina Zavalloni, en wat brengt zij specifiek in dit project?

Ik ken Cristina via het werk van Fabrizio Cassol en de opera’s van Louis Andriessen. Ze is echt een complete muzikante, die de grens bewandelt tussen jazz, geïmproviseerde muziek en moderne klassiek. Vanwege haar bereik heb ik bewust momenten gekozen waar ze zingt op het randje van haar stem – ik wil niet alleen schoonheid, maar ook een edge, iets dat leeft. Daar zijn we in het stuk mee gaan spelen. Toevallig had Cristina al een connectie met Lahiri, ze kennen elkaar uit Rome. We kozen samen de teksten, dat was een heel fijn, verrijkend proces. Ik laat haar stem net als mijn sax door tekst en muziek weven.

De bezetting is opvallend hoog qua registers. Wat was daar de reden voor?

Ik zocht juist vanwege de textuur instrumenten in hetzelfde register. Zo kwam ik bij cornetto, hobo, violen, sopraansax en mezzosopraan. Contrabas en lage percussie vullen dan de basruimte zonder dat het zwaar wordt. Transparantie is belangrijk voor improvisatie, en ik wilde een rijke en toch lichte klank.

De avond begint verrassend genoeg met Purcell. Wat betekent die keuze voor jou?

Purcell contrasteert met mijn eigen contrapunt, maar vormt ook een spiegel. Zie het als een ouverture: ik improviseer dan een boog van Purcells taal naar die van mij. Maar ik wil niet dat het publiek te veel naar referenties zoekt – het gaat om de sfeer, om de sound die neergelegd wordt. Uit die sfeer komen de saxofoon en de stem, die het werk echt in gang zetten.

Kun je iets vertellen over hoe de verschillende gedichten muzikaal zijn uitgewerkt?

Elk gedicht heeft zijn eigen karakter gekregen. In Poem for Ploughshares, het openingsgedicht van de bundel, introduceer ik eerst een thema met saxofoon en stem, dat dan door het orkest wordt uitgebouwd. Dan komen we in een heel beweeglijk deel, waarboven de poëzie klinkt. Hier is veel variatie mogelijk, ik schreef zaken op die niet per se zo gespeeld moeten worden.

Davanzale (‘vensterbank’) begint heel traag, met lange akkoorden. En dan – denk: Puccini meets Joni Mitchell – gaan we over in jazzharmonieën, een saxofoonsolo, minimalistische structuren, en ritmische wisselingen, tot een bijna Thelonious Monk-achtig avontuur. Het stuk speelt met ternaire en binaire ritmes in de percussie en saxofoon. In die zin gaat het over een ritmisch contrapunt: het Europese vierkwartsgevoel tegenover het Afrikaanse twelve-eight gevoel, die tegenover elkaar worden geplaatst. Dat hoor je vooral in de unisono-passages tussen saxofoon, hobo en cornetto. Het is alsof een barokorkest plots jazz begint te spreken – of andersom.

Cupboard, in het Engels, vertraagt het ritme. Er zit een onderhuidse spanning in, de poëzie zit dicht op de huid, wat tot uiting komt in ostinato’s en enigszins oncomfortabele harmonieën. Het is een beladen gedicht voor mij, over hoe je kunt zijn op een nieuwe plek.

Dan volgt Obiettivo in twee delen, twee versies van hetzelfde gedicht: eerst ritmisch en bijna hiphop-achtig, spoken word, met violen die reageren op de tekst, dan trager en meditatief, met arpeggio’s in de strijkers. Het is een dialoog tussen ritme en stilte.

Na Interlude brengt het slot alle invloeden die je al hoorde op verschillende manieren samen. Ik zette twee keer hetzelfde gedicht op muziek: Ad Alberto de Lacerda, eerst gesproken in het Engels, dan gezongen in het Italiaans. Geen grote apotheose, een langzaam uitsterven, met in de stem, een heel breekbare passage naar het einde toe, waar plots de blues naar voren komt. Alsof je alleen achterblijft met de echo’s van de verhalen.

Albert Edelman

B’Rock Orchestra

Opgericht in 2005 in Gent drijft B’Rock Orchestra op een passie voor barokmuziek en een grensverleggende kijk op de traditionele uitvoeringspraktijk. Met het expressieve potentieel van periode-instrumenten omarmt het orkest daarbij een breed scala aan muziekstijlen en -periodes. Deze vernieuwende aanpak heeft B’Rock een reputatie bezorgd voor een gedurfde programmering en verrassende uitvoeringen. Recente hoogtepunten omvatten een reis naar Azië met Händels Trionfo del Tempo met René Jacobs; Torment of Hearts van Femke Gyselinck (GRIP) en Chapters of Celebration van Benjamin Abel Meirhaeghe en Wouter Deltour; en samenwerkingen met solisten als Jeanine De Bique, Olga Pashchenko, en Elisabeth Hetherington.

Evgeny Sviridov

Evgeny Sviridov is een van de belangrijkste Europese barokviolisten van het moment. Toen hij in 2010 de eerste plaats op de Internationaler Bach-Wettbewerb Leipzig behaalde, besloot hij zich volledig toe te leggen op de historisch geïnformeerde uitvoeringspraktijk. Als solist en concertmeester stond hij op de podia van onder meer Concertgebouw Amsterdam, de Wiener Musikverein, Konzerthaus Berlin en Bachfest Leipzig. Sinds 2016 is hij concertmeester van barokensemble Concerto Köln. Daarnaast is hij medeoprichter van barokensemble Ludus Instrumentalis. Voor zijn opname van sonates en concerto’s van Giuseppe Tartini ontving Sviridov in 2019 de Preis der Deutschen Schallplattenkritik.

Cristina Zavalloni

Cristina Zavalloni is een Italiaanse sopraan en componiste uit de jazz en experimentele en avant-gardemuziek. Ze studeerde zang en compositie aan het Conservatorio di Musica di Bologna en volgde daarnaast opleidingen klassieke en hedendaagse dans. Voor hedendaags repertoire vormt ze een vast duo met pianist Andrea Rebaudengo; als jazzzangeres werkt ze samen met haar kwartet Special Dish of met muzikanten als Uri Caine of Paolo Fresu. Op haar kernrepertoire staan o.a. Schönbergs Pierrot lunaire, Poulencs La Voix humaine en Berio’s Folk Songs, maar ze zingt net zo goed operarollen van Monteverdi of Britten. Daarnaast werkte ze regelmatig samen met Louis Andriessen, die onder meer het dubbelconcerto voor viool en sopraan La Passione (2002) voor haar stem componeerde.

Robin Verheyen

De Belgische jazzsaxofonist en componist Robin Verheyen wordt al jaren tot de Europese top gerekend. Sinds 2007 is hij gevestigd in New York, waar hij optrad aan de zijde van grootheden als Ravi Coltrane, Ralph Alessi, Joey Baron en Branford Marsalis. Rode draad in Verheyens werk is een genreoverschrijdende benadering van muziek. Zo reisde hij in 2014 naar Senegal om zich te verdiepen in de lokale muziekpraktijken en combineerde hij in zijn werk deze West-Afrikaanse ritmes met moderne harmonieën geïnspireerd door Messiaen. Als componist schreef hij onder meer Blues, Reds and Other Songs in opdracht van het KMSKA en The Bach Riddles, een herwerking voor kwartet van Bachs Musikalisches Opfer.

Jhumpa Lahiri

Jhumpa Lahiri is een Amerikaanse schrijfster en vertaalster. Ze debuteerde in 1999 met de verhalenbundel Interpreter of Maladies (Een tijdelijk ongemak), waarvoor ze de Pulitzer Prize ontving. Daarnaast schreef ze onder meer The Namesake (2003, De naamgenoot), Unaccustomed Earth (2008, Vreemd land), The Lowland (2013, Twee broers) en Dove mi trovo (2018, Waar ik nu ben). Sinds 2015 schrijft Lahiri fictie, essays en poëzie in het Italiaans. Ze ontving in 2014 de National Humanities Medal in de VS en werd in 2019 benoemd tot Commandeur in de Orde van Verdienste van de Republiek Italië. Lahiri is professor Engels en directeur Creatief Schrijven aan het Barnard College of Columbia University.

Nagesprek met Robin Verheyen & Cristina Zavalloni, moderatie door Katherina Lindekens - Zaal M

In het Fumoir van Bozar kun je een mini-expo bezoeken van Maria Farré, huisartiest van B’Rock Orchestra voor het seizoen 2025-2026. 

Je ticket voor dit concert geeft je dezelfde avond ook toegang tot Bozar All over the P(a)lace. Die avond blijven de expo’s tot in de late uurtjes open en kan je kiezen uit een rijk programma aan performances, concerten, rondleidingen, filmvoorstellingen, debatten en dj-sets, in alle uithoeken van Bozar.

Lees de gezongen teksten uit Il Quaderno di Nerina, copyright © 2021 Jhumpa Lahiri

B'Rock Orchestra

Evgeny Sviridov – artistieke leiding, viool

Rebecca Huber, Shiho Ono – viool 1

Sara DeCorso, Ellie Nimeroski, Yukie Yamaguchi – viool 2

Raquel Massadas, Luc Gysbregts, Bernadette Verhaegen – altviool

Rebecca Rosen, Julien Barre – cello

Tom Devaere – contrabas

Marleen Leicher – cornet

Tatjana Zimre – hobo

Koen Plaetinck – percussie